Onderzoeksgroepen

2024 is voor de research hematologie en oncologie een uitstekend jaar geweest. Het hoogste aantal inclusies is bereikt sinds het bestaan van de researchafdeling. Dit betekent dat het researchbureau nu financieel gezond is. Het aantal studies waarin wij een regionale functie vervullen is in 2024 fors toegenomen. Verwijzingen vanuit andere centra kan altijd beter, maar laat ook echt een stijgende lijn zien. Vanuit de research zijn in 2024 11  publicaties verschenen in internationale tijdschriften. Hoogtepunten De TRAIN III studie bij mammacarcinoom in de Lancet Oncology (Philomeen Kuijer), de analyse van de CAIRO 5 studie bij coloncarcinoom in de Lancet Oncologie (Bart de Valk) en de SONIA trial bij mammacarcinoom in Nature (Aart Beeker).  

In 2025 hopen we ook eigen basaal onderzoek op te kunnen zetten bij patiënten met prostaatkanker, daarvoor gaan onderzoekers van de oncologie, endocrinologie, bariatrie, urologie en de radiotherapie (AVL) binnenkort een brainstormsessie hebben.

Al met al supertrots op het gehele team en hetgeen er bereikt is in 2024.

Ren voor de regio

In het Spaarne Gasthuis is een Lokale TrialCoordinator (LTC) werkzaam die, als onderdeel van het Ren voor de Regio-project, betrokken is bij de opzet van een regionaal klinisch oncologisch onderzoeksnetwerk. In deze rol is de LTC gestart als trialcoördinator voor het onderzoek 'SELECT Microbiota', dat in het Spaarne Gasthuis is geïnitieerd en momenteel ook in de regio loopt. Daarnaast is er een inventarisatie uitgevoerd van de onderzoeken die de afgelopen jaren zijn opgestart. Hierbij zijn de tijdslijnen en de verwachte versus de daadwerkelijke aantallen deelnemers (de zogenaamde ‘nulmeting’) in kaart gebracht. Deze gegevens kunnen gebruikt worden om het uiteindelijke effect van het Ren voor de Regio-project te kunnen meten. Daarnaast is er intensief contact binnen het Spaarne Gasthuis en binnen de projectgroep Ren voor de regio om de uitvoer van het project in het Spaarne Gasthuis vorm te geven.

Nieuws uit het onderzoeksteam: nieuwe gezichten en voortgang van studies

Er gebeurt veel binnen onze onderzoeken naar obesitas en bariatrische chirurgie! De BARIA- en DIABAR-studies lopen nog steeds goed door.

Dankzij de komst van drie nieuwe arts-onderzoekers – Daniel Baars, Jos van Waal en Bregje van Louweren – kunnen we hier weer volop mee aan de slag.

Binnen de BARIA-studie blijven we gestaag doorgaan met de inclusies en de follow-up. Ons doel is om uiteindelijk 80% van de deelnemers vijf jaar na de operatie te blijven volgen. Voor de BARIA studie wordt nog 5 jaar verder geïncludeerd.

Voor DIABAR zijn we in de laatste fase van inclusie en zoeken we nog een kleine 20 deelnemers. Jos van Waal heeft deze studie op zich genomen en is volop bezig met de laatste inclusies.

Een mooie ontwikkeling is dat de REFER-studie weer is opgepakt. Dit onderzoek, opgezet als controlegroep voor de BARIA-studie, richt zich op de verschillen in lever- en vetweefsel, bloedmetabolieten en darmbacteriën tussen mensen met een gezond gewicht, morbide obesitas en leververvetting. Ook de Breadfruit-studie, onder leiding van Daniel Baars, is in volle gang. Hierin onderzoeken we of een dieet met weinig fructose de insulinegevoeligheid en darmbacteriesamenstelling beïnvloedt bij mensen die een gastric bypass ondergaan. We zoeken nog 13 proefpersonen voor dit onderzoek.

De REDEFINE-studie zit inmiddels in de extensiefase. De deblindering heeft plaatsgevonden en de deelnemers worden nog 1,5 jaar vervolgd. De OPERATE-studie heeft de inclusie afgerond met maar liefst 2134 deelnemers en is nu in de fase van dataverwerking. Bregje van Louweren leidt dit onderzoek en werkt ook aan de HOUNSFIELD-studie, waarin we kijken of een low-dose CT-scan even effectief is in het diagnosticeren van buikpijn als een normale CT-scan.

Daarnaast is Dorien Douma als nieuwe onderzoeksverpleegkundige ons team komen versterken, en blijft Kadriye Okur zich onverminderd inzetten voor de studies. 

Het onderzoeksteam VI&I bestaat uit enthousiaste en gedreven hoofdonderzoekers, arts-onderzoekers en researchcoördinatoren. Dit team houdt zich bezig met Vaccin-, Immunologie- en Infectiologie-onderzoeken. Deze onderzoeken zijn zowel industrie gedreven als zelf geïnitieerd.

• Het Tortoïse onderzoek werd begin 2024 gestart en dit onderzoek is bedoeld om beter te begrijpen hoe bacteriën en/of virussen zich verspreiden tussen kinderen (en onderwijzers) in de schoolklas. De scholen werden 3 dagen per week, 8 weken lang, bezocht en de kinderen namen zelfstandig het neuswatje af.
• UPTAKE interview – alle interviews (21 zwangere vrouwen/jonge moeders, 32 zorgverleners) zijn afgelopen zomer gedaan. De data is geanalyseerd en het artikel wordt op dit moment geschreven. Uitkomsten zijn gepresenteerd bij Pfizer en Sanofi (waren de geldverstrekkers) én op het vaccin symposium in Utrecht.
• UPTAKE Adult – Vragenlijsonderzoek onder gezonde volwassenen, patiënten en zorgverleners naar de bereidheid van een RSV vaccinatie. Voor dit onderzoek heeft het onderzoeksteam op een beurs gestaan in Utrecht, de beurs BELEEF!

De topklinisch functies schouder en de ongecementeerde totale knieprothese met als PIs dr Arthur van Noort en Prof dr Peter Nolte, zijn de belangrijke pijlers van het orthopedisch onderzoek. Er worden verschillende lokale onderzoeken op deze onderwerpen gedaan door promovendi en student onderzoekers. Marjolein Schager is als senior research-verpleegkundige de belangrijkste spil en coördineert en begeleidt de onderzoeken. Ook voor vertalingen van medische manuscripten naar het Engels is zij onmisbaar. Inger Sierevelt is als klinisch epidemioloog, een zeer belangrijke begeleider en steunpilaar voor de onderzoekers. Door de bijzondere leerstoel translationeel tandheelkundig onderzoek zijn er belangrijke bruggen gebouwd tussen het Spaarne Gasthuis en ACTA. Ook bij Orale Celbiologie in ACTA worden promovendi en studenten begeleid in wetenschappelijk onderzoek. De belangrijkste projecten omvatten: bone on a chip modellen en endolysine. Raymond Puijk heeft als laatste onderdeel van zijn promotieonderzoek in vitro het effect van botcellen op verschillende metalen getest.

De wetenschappelijk publicatie lijst is aanzienlijk: Inger Sierevelt 17, Peter Nolte 7, Arthur van Noort 5, Raymond Puijk 2, Jiwanjot Singh 1 publicaties in 2024. 

De vrij nieuwe onderzoeksgroep van Longgeneeskunde heeft mooie stappen kunnen maken in 2024. Al lopende studies, PE@Home, Tricolon, RESSAPEA, Fenotypering astma en het RAPSODI-register liepen gestaag door. In de RESSAPEA-studie werd de laatste deelnemer geïncludeerd en de afrondende fase werd gestart.

In de kliniek werden de ASCAP en de PNEUMO-studie gestart. In de zomer werd de Flashmob stikangst uitgevoerd.

De onderzoeksgroep ervaart zowel in- als extern een fijne samenwerking met o.m. de Dagbehandeling, Longfunctieafdeling, polikliniek Longgeneeskunde, Radiologie, polikliniek Interne Geneeskunde, de Apotheek en het Streeklab. 

Onderzoeksgroep: “ kindergeneeskunde, doelmatigheid van zorg en zorg innovatie”.

In de door ZonMw gefinancierde studie OxyKids werd een jaar eerder dan gepland, in december, de laatste patiënt geïncludeerd.  

Deze studie met de vraagstelling : Veilige en doelmatige zuurstof saturatie grenzen voor kinderen opgenomen met benauwdheid, werd uitgevoerd in 10 algemene ziekenhuizen. Voor details zie www.zorgevaluatienederland.nl/oxykids.

Voor het implementatie onderzoek  wat onderdeel is van deze studie zijn de” Facilitators and Barriers” in kaart gebracht door middel van focus groep onderzoek. De resultaten zijn uitgewerkt tot vragen voor een landelijke enquête die in januari 2025 uitgezet wordt.

Een systematic review over veilige en doelmatige  saturatiegrenzen werd gepubliceerd in de BMJ open.

De Salbutamol IV studie, is een studie naar de effecten van een verandering in de richtlijn acuut astma. In 2024 is deze studie aangegroeid tot deelname van 29 algemene ziekenhuizen en 4 pediatrische intensive cares.

Op het jaarlijkse Nederlandse Vereniging van Kindergeneeskunde (NVK) congres is er een speciaal symposium aan gewijd wat een volle grote zaal trok.

De OxyKids en de Salbutamol IV studie zijn door de NVK voorgedragen als de kindergeneeskundige studies voor de pilot versneld evalueren van het ZE&GG (Zorg Evaluatie en Gepast Gebruik). Hierdoor maakt de onderzoeksgroep deel uit van deze pilot en hebben 5 algemene ziekenhuizen die meededen met een of beide studies die ZE&GG subsidie gekregen.

De studie naar de effecten van luchtvervuiling op SEH-bezoek door kinderen met luchtwegklachten is in 2024 bijna gereed gekomen voor publicatie.

De studie naar de rol van het microbioom bij de ernst van astma exacerbaties werd gepubliceerd in J of Allergy and Clincal Immonology. De invloed van luchtvervuiling werd hierbij meegenomen.

Bij de dermatologie lopen verschillende wetenschappelijke studies. Drie dermatologen zijn betrokken bij het begeleiden en acquisitie van wetenschappelijke onderzoeken. Dit zijn Bert Oosting, Robert van der Leest en Dominique van Rappard.

De huidige wetenschappelijke onderzoeken zijn o.a. Update: een multi-center trial waarbij het effect van lichttherapie bestaande uit smal-spectrum UvB tegenover optimale zalf therapie wordt geëvalueerd in samenwerking met de afdeling dermatologie van het AMC. Deze studie is opgezet vanuit de kennis-hiaten onderzoek van de Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie.

 In samenwerking met het UMC neemt de maatschap deel aan een registry studie om het effect van JAK remmers en biologicals zoals dupilumab en tralokinumab te evalueren bij patiënten met constitutioneel eczeem. Tevens nam de afdeling deel in een prurigo nodularis studie om het effect van dupilumab op prurigo nodularis te beoordelen.

Vanuit de Bioday zijn tevens diverse artikelen gepubliceerd.

In samenwerking met het Erasmus MC gaat de afdeling participeren in de STAR-2 studie bij patiënten met alopecia areata en het effect van JAK remmers, systemische therapie en topicale therapie.

Vanuit de oude afgesloten April studie. waarbij gekeken werd naar het effect van apremilast op psoriasis vulgaris, is in 2024 door collega van der Leest nog een artikel gepubliceerd.

Tevens heeft collega Hester Vermaat in een samenwerkingsproject gekeken naar het voorschrijven van topicale corticosteroïden bij patiënten met lichen sclerosus en vulva carcinoom. Dit onderzoek is tevens in 2024 gepubliceerd.  

Op 27 januari 2025 is de METC-goedkeuring verkregen voor de ALPACA-studie (Laparoscopic Antibiotic Lavage to Prevent Intra-abdominal Abscess formation in Complicated Appendicitis). Deze multicenter, gerandomiseerde gecontroleerde onderzoek (RCT) is geïnitieerd door het Spaarne Gasthuis en staat onder leiding van Emeline Gebro, arts-onderzoeker en dr. Steven Oosterling, chirurg.

De studie onderzoekt de effectiviteit van laparoscopische antibioticaspoeling bij patiënten met een complexe appendicitis. Het doel van de studie is het verminderen van het optreden van abcessen na de operatie. 

In april 2024 ontving de ALPACA-studie een aanzienlijke ZonMw-subsidie binnen het programma Goed Gebruik Geneesmiddelen – Grote Trials, ronde 6.

De studie richt zich op patiënten van 8 jaar en ouder met een verdenking op appendicitis die voldoen aan de in- en exclusiecriteria. Als tijdens de operatie sprake is van een complexe appendicitis, wordt de patiënt gerandomiseerd in één van de volgende groepen:

• Interventiegroep: ontvangt, naast de standaard laparoscopische appendectomie, een intra-operatieve spoeling met een antibioticaoplossing (clindamycine en gentamicine).
• Controlegroep: krijgt de standaardbehandeling zonder aanvullende spoeling.

Patiënten worden tot 90 dagen na de operatie gevolgd. 

Begin 2025 zal de ALPACA-studie van start gaan in het Spaarne Gasthuis. Naar verwachting zullen 14 centra in Nederland deelnemen aan de studie, die ongeveer twee jaar zal duren.

De ALPACA-studie wordt uitgevoerd door een team, bestaande uit arts-onderzoeker Emeline Gebro, chirurgen in opleiding Nina Sluiter, Bob Berndsen en Bobby Zamaray, en chirurgen Harold Goei en Steven Oosterling. 

Binnen de geriatrie worden lokaal onderzoeken uitgevoerd door geneeskunde studenten, verpleegkundig specialisten, in het kader van promotieonderzoek en door geïnitieerd eigen onderzoek. Alles in het kader van de onderzoekslijnen Kwetsbare ouderen en delier en onder supervisie van Kees Kalisvaart en Ralph Vreeswijk.

Anne Fons werkt als anios geriatrie en is als PhD-kandidaat geriatrie bezig met haar onderzoek rondom kwetsbare IBD-patiënten.  In 2024 won zij op het wetenschapssymposium van het SG de eerste prijs met haar onderzoek naar de meerwaarde van de Geriater bij oudere IBD-patiënten. Het onderzoek is in samenwerking met het LUMC.

Monique Tillemans apotheker en PhD-kandidaat onderzoek bij kwetsbare ouderen op het gebied van vitaminedeficiënties, ondervoeding en delier. Haar onderzoek is in het verleden ook al in de prijzen gevallen op het wetenschapssymposium van het SG. Het onderzoek is in samenwerking met de UU.

In 2024 hebben diverse geneeskunde studenten hun wetenschappelijke stage gedaan bij de geriatrie en de resultaten daarvan zijn gepresenteerd op grote symposia als bijvoorbeeld de European Geriatric Medicine Congres. Onderwerpen die gepresenteerd zijn, zijn o.a. Delierpreventie op de cardiologie, Frailty bij patiënten met hartfalen, Validatie van de HADS.

Naast onderzoeken op medisch gebied zijn er ook stappen gezet op verpleegkundig onderzoek gebied. De eerste Master student Health Science van het LUMC is gestart met de voorbereiding van haar onderzoek dat zij in 2025 gaat doen.

Het team CardioResearch valt onder het Medisch Specialistische Coöperatie Kennemerland en volgt het beleid van het Spaarne Gasthuis en daarmee het onderzoeksbeleid van het Wetenschapsbureau en/of de Spaarne Academie. Wij zijn een zelfstandig onderzoekscentrum dat via de WCN samenwerkt met 50+ ziekenhuizen om gezamenlijk te werken aan hoogwaardig klinisch onderzoek om zo de gezondheid van onze patiënten te verbeteren. Tot de WMO-plichtige onderzoeken die het team uitvoert behoren zowel farma gedreven als onderzoeker-geïnitieerde studies.

In 2024 bestond het researchteam uit een hoofdonderzoeker en vier sub-PI’s, twee Senior Clinical Research Coördinatoren en een onderzoeksverpleegkundige in opleiding. Het team werd voor één studie vanuit het opdracht gevend academisch centrum eenmaal per twee weken gedurende een dagdeel bijgestaan door een wetenschapsstudent.

In 2024 betrof het grootste deel van de studies fase-drie WMO-studies. Tegen het eind van het jaar was het team met in totaal zeven nieuwe onderzoeken begonnen. Aan het eind van 2024 liepen er tien studies onder andere over de samenhang tussen obesitas en cardiovasculaire risicofactoren en op het gebied van cholesterol/Lipoproteïne(a).

Onverwacht was de uitkomst van een tussenanalyse bij één farma gedreven studie. Door onvoldoende bewijs van superioriteit heeft de opdrachtgever besloten om de studie voortijds te stoppen. Verder werden twee studies afgerond.

Vergeleken met vorige jaren heeft het team meer gebruikgemaakt van ondersteunende diensten, met name die voor informatie- en communicatietechnologie (gevolg van nadere digitalisering met het oog op patiëntveiligheid). Naast de nauwe samenwerking met de apotheek werd in 2024 ook samengewerkt met oogheelkunde en radiologie.

Het jaar eindigde met als vooruitzicht meer verscheidenheid in het soort studies (registry, niet-WMO). Daarnaast bereidt het team zich voor op verandering van de hoofdonderzoeker en subonderzoekers, digitale werving mogelijkheden en meer nieuwe ontwikkelingen.

In 2024 zijn grote stappen gezet binnen het expertisecentrum anabole steroïden van het Spaarne Gasthuis. Met behulp van een grote, meerjarige subsidie van de dopingautoriteit konden 2 promovendi worden aangenomen en is veel meer tijd en geld beschikbaar gekomen voor het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek en het zichtbaar maken van de resultaten voor zorgverleners en (potentiele) gebruikers. Tijs Verdegaal richt zijn aandacht op het onderzoeken van een interventie waarmee het gebruik van anabole steroïden kan worden beperkt. Joel van Os gaat onderzoeken welke invloed anabole steroïden hebben op de lichaamseigen testosteronproductie van mannen, en waarom sommige mannen niet meer lijken te herstellen na het gebruik van anabole steroïden. Er is een samenwerking gestart met collega’s van de Universiteiten van Kopenhagen en Odense in Denemarken. De resultaten van ons onderzoek werden besproken tijdens de Nederlands Internistendagen, tijdens het jaarsymposium van de Nederlandse Vereniging voor Endocrinologie, en op verschillende andere symposia in binnen-en buitenland. Bovendien was er veel aandacht voor ons werk in een speciale aflevering van het NTR programma Focus en op NPO radio 1 in het programma Langs de Lijn.

De vakgroep gynaecologie heeft meerdere grote onderzoekslijnen.

Het Asherman Expertise Centrum onder leiding van Miriam Hanstede en Esther Kuijper is (inter)nationaal toonaangevend in het onderzoek naar het Asherman-syndroom.

Een van de opvallende onderzoeken betrof een gerandomiseerde studie naar het effect van hormonale ondersteuning na adhesiolysis bij vrouwen met het Asherman-syndroom. De resultaten toonden aan dat het toedienen van exogene oestrogenen geen betere uitkomsten opleverde in vergelijking met geen hormonale ondersteuning, terwijl het wel gepaard ging met bijwerkingen. Deze bevindingen suggereren dat standaard hormonale therapie na adhesiolysis heroverwogen dient te worden.

 Ook werd een cohortstudie uitgevoerd onder 500 vrouwen die tussen 2003 en 2016 behandeld zijn voor het Asherman-syndroom. Uit deze studie bleek dat binnen drie jaar na de operatie 569 zwangerschappen werden bereikt, met een miskraampercentage van 33,0% en een levend geboren percentage van 67,4%. Factoren zoals leeftijd, de oorzaak van het syndroom en eerdere miskramen na de behandeling bleken sterke voorspellers voor het krijgen van een levend geboren kind.

 Verder heeft het centrum bijgedragen aan een themanummer over het Asherman-syndroom in het Nederlands Tijdschrift voor Obstetrie & Gynaecologie. Hierin werden verschillende aspecten van het syndroom belicht, waaronder de omvang van het probleem, oorzaken, behandelmogelijkheden en preventieve maatregelen.

De tweede lijn is onderzoek op het gebied van de bekkenbodemzorg, een andere STZ functie van ons ziekenhuis. De SUPPORT studie is een landelijke studie die door Esther van Swieten vanuit het SG wordt gecoördineerd en die kijkt wat het effect is van het toevoegen van een perineoplastiek (een kleine extra ingreep) bij verzakkingsoperaties en of dit kan leiden tot minder kans op recidief (terugkeer van de verzakking). In de zomer van 2024 werd de inclusie fase afgesloten en er werden in totaal 305 patiënten geïncludeerd in het onderzoek. De follow up fase is nu gestart en in het najaar van 2024 heeft een medisch student de baseline gegevens van het onderzoek geanalyseerd.

De People studie is een landelijke studie, waarvan Astrid Vollebregt Principal Investigator is. Deze gerandomiseerde studie waarin een operatieve behandeling van een prolaps wordt vergeleken met een conservatieve behandeling is inmiddels afgerond en in 2024 zijn de kosteneffectiviteitsanalyse (BMJ open) en het predictiemode gepubliceerd. Tevens is er een kwalitatieve analyse verricht waarvan in 2025 de publicatie wordt verwacht.

Eind 2024 is fase 2 van het onderzoeksproject ‘Maatschappelijke acceptatie vrouwspecifieke aandoeningen’ onder voorzitterschap van Astrid Vollebregt gepubliceerd en aangeboden aan VWS. Dit onderzoeksproject heeft veel landelijke publiciteit gekregen en is de aanleiding geweest voor het ontwikkelen van het ZonMw kennisprogramma ‘Vrouwspecifieke gezondheid' welke eind 2024 van start is gegaan.

Binnen de verloskunde is onderzoek verricht naar hoe vaak een lage bloedsuiker (hypoglycaemie) voorkomt bij kinderen met een  laag geboortegewicht (onder de P10). Hieruit bleek dat er geen verschil zat tussen verschillende geboortegewichten in hoe vaak een hypoglycaemie. Verder wordt op dit moment de STIP studie opgestart; deze kijkt naar een nieuw methode om de kans op vroeggeboorte te voorspellen door middel van meten van de weekheid van de baarmoedermond. De verwachting is dat de uitkomsten van deze studie ervoor zullen zorgen dat we veel beter kunnen voorspellen welke patiënten te vroeg gaan bevallen en dus veel onnodige overplaatsingen naar de derde lijn kunnen worden voorkomen.