3.1 Personeel
Ook in 2024 is er onverminderd aandacht gegeven aan het binden en behouden van onze medewerkers. Met een toenemende zorgvraag en een gelijkblijvende arbeidsmarkt in onze regio, zal dit ook in de komende jaren focus moeten blijven houden.
We zien ten opzichte van 2023 dat de instroom is toegenomen en de uitstroom is afgenomen.
Op het gebied van instroom vonden er ook in 2024 weer de nodige activiteiten plaats om de instroom te bevorderen. Zo is er weer een verpleegkundige banenmarkt georganiseerd die 53 bezoekers trok waarvan we 7 nieuwe verpleegkundigen aan hebben kunnen nemen. Ook zijn er voor leidinggevenden 8 sollicitatieworkshops georganiseerd.
Er is veel aandacht besteed aan campusrecruitment: samen met JINC hebben 101 leerlingen van het basis- en voortgezet onderwijs onder andere een bliksemstage of taaltrip bij het Spaarne Gasthuis gevolgd.
Om het Spaarne Gasthuis goed zichtbaar te maken als potentiële nieuwe werkgever is eind 2024 de arbeidsmarktcampagne gelanceerd. Daarnaast waren we aanwezig op verschillende open dagen van beroepsvervolgopleidingen en deden we onder andere mee aan een Meet&Greet Experience voor 900 VMBO leerlingen in de Haarlemmermeer.
Om uitstroom tegen te gaan is in 2024 onder andere het programma FIT van start gegaan. Hierin zijn verschillende projecten opgenomen die de impact hebben op de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers zoals aandacht voor balans in de overgang, loopbaanpaden en mantelzorg. In 2025 wordt dit programma verder uitgerold.
Samen met onze regiopartner Zorgbalans zijn we gestart met het project combinatiebanen waarvan in 2025 de pilot zal starten. En eind 2024 is het project “Nieuwkomers in hun Kracht” gestart waarbij we met hulp van verschillende externe partners zoals Het Potentieel Pakken, Taalcentrum en BIG support, nieuwkomers met een verpleegkunde diploma in hun land van herkomst een passende baan in het Spaarne Gasthuis willen bieden.

3.1.1 Nieuwe leidinggevende structuur
Een jaar na de implementatie van de nieuwe leidinggevende structuur is een ziekenhuisbrede evaluatie uitgevoerd. De gekozen structuur heeft als doel een zichtbare leidinggevende te creëren met aandacht voor ontwikkeling en werkplezier. Daarnaast ook een duidelijke taakverdeling en focus voor eenvoudige en zorgvuldige besluitvorming en het werken aan gemeenschappelijke doelen. Onze strategie en kernwaarden geven hierbij richting, wat resulteert in meer slagkracht en betere patiëntenzorg.
Overall laat de evaluatie zien dat de teamleider zorgt voor een meer zichtbare leidinggevende en het werkplezier is gemiddeld gestegen. Uit de evaluatie volgt ook een aantal aanbevelingen zoals het verduidelijken van rollen en functies, het ontwikkelen van een heldere governance-structuur en het gebruik van assessments voor talentmanagement.
Eind 2024 is het evaluatierapport binnen de organisatie gedeeld. Daarbij is aan het management de opdracht gegeven een actieplan op te stellen en de uitkomsten van de vervolgacties te communiceren met alle medewerkers. In 2025 zal uitvoering worden gegeven aan het opgestelde actieplan.
3.1.2 Terugdringen van schijnzelfstandigheid
In 2024 is bekend geworden dat, volgens de wet DBA (deregulering, beoordeling en arbeidsrelaties), vanaf 2025 schijnzelfstandigheid in onder andere de zorg niet langer geoorloofd is. Dit betekent dat de Belastingdienst zal gaan handhaven.
Een organisatie brede taskforce heeft een beleid en een plan gemaakt voor het terugdringen van deze schijnzelfstandigheid bij ZZP'ers. Dit beleid is eind 2024 vastgesteld en is gericht op het tegengaan van schijnzelfstandigheid. Het beleid houdt onder andere in dat vanaf 1 januari 2025 geen nieuwe overeenkomsten met ZZP'ers gesloten worden als er sprake is van schijnzelfstandigheid, zoals in de directe patiëntenzorg. Bestaande overeenkomsten worden afgebouwd tot uiterlijk 1 juli 2025. Voor ondersteunende diensten blijft de inzet van zzp’ers onder voorwaarden mogelijk. Deze inzet verloopt via het Flexhuis die voorafgaand aan de inzet een toets doet of geen sprake is van schijnzelfstandigheid.
3.1.3 Gewenst gedrag en veilig werkklimaat
Zorg is mensenwerk. En juist zorgpersoneel is schaars. Als organisatie is het dan ook van strategisch belang om aandacht te hebben voor onze rol als werkgever. Naast aandacht voor de arbeidsvoorwaarden, blijft de aandacht voor het stimuleren van gewenst gedrag onverminderd belangrijk.
Ook in 2024 stond het onderwerp (on-)gewenst gedrag hoog op de agenda. Er is net als in 2023 onder meer door het organiseren van theatervoorstellingen aandacht geschonken aan bewustwording van dit onderwerp in het Spaarne Gasthuis. De commissie vertrouwenspersonen is ingericht en bestaat inmiddels uit 5 interne vertrouwenspersonen en 1 externe. Alle leidinggevenden hebben tools aangereikt gekregen waarmee zij het gesprek over dit onderwerp aan kunnen gaan in de verschillende teams. In 2024 is dit onderwerp onderdeel geworden van het Management Development (MD) traject voor alle leidinggevenden, inclusief (medisch) managers en raad van bestuur.
In 2024 is de MIM-procedure aangepast op een aantal onderdelen. Wat betreft (melden van) ongewenst gedrag door een collega zien we een stijging ten opzichte van 2023: 87 ten opzichte van 74. Het aantal meldingen over ongewenst gedrag door patiënten/bezoekers zien we licht dalen: 191 t.o.v. 198
In 2024 is het aantal meldingen bij de vertrouwenspersoon meer dan verdubbeld ten opzichte van 2023 (zie kolom). Dit komt deels doordat de commissie vertrouwenspersonen is ingericht met naast voorheen alleen de externe vertrouwenspersoon nu ook 3 interne vertrouwenspersonen (en in 2025 5 interne) en deels doordat er veel aandacht besteed is aan dit onderwerp.
| Categorie melding bij vertrouwenspersoon | 2023 | 2024 | |
|---|---|---|---|
| Pesten/intimidatie | 24 | 46 | |
| Conflict | - | 1 | |
| Integriteit | - | 1 | |
| Arbeidsinhoud | - | 2 |
3.2 Onderwijs en wetenschap
3.2.1 Samen opleiden voor de toekomst
Het doel van het strategisch programma Samen Opleiden voor de Toekomst is het versterken van het opleidingsklimaat op afdelingen en het blijvend verbeteren van onze cultuur waarin leren en ontwikkelen vanzelfsprekend zijn. Een van de zichtbare veranderingen waar in 2024 een besluit over is genomen, is het nieuwe begeleidingsmodel dat voor alle zorgafdelingen in het Spaarne Gasthuis geldt. Hiermee krijgen alle afdelingen praktijkopleiders die een regiefunctie hebben bij het opleiden van onze zorgprofessionals zodat iedereen die in opleiding is de beste begeleiding krijgt. De verdere uitwerking van het programma krijgt in 2025 een vervolg, zoals het selecteren en opleiden van nieuwe praktijkbegeleiders en leercoaches. Daarnaast wordt een start gemaakt om het programma ook op de poli’s en op andere (niet zorg) afdelingen invulling te geven.
3.2.2 Medisch, verpleegkundig en ander (vervolg) onderwijs
Kwaliteit van opleiden door systeemtoezicht
Het College Zorgopleidingen (CZO) houdt vanaf 1 januari 2023 systeemtoezicht. Met systeemtoezicht legt het CZO de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van opleiden meer bij de organisaties. Organisaties die een integraal kwaliteitszorgsysteem hanteren, voldoen aan de vier CZO-kwaliteitsdomeinen en onderliggende standaarden van systeemtoezicht - gevat in het normenkader CZO - en worden daarmee erkend op organisatieniveau.
Het Spaarne Gasthuis heeft een CZO voorwaardelijke erkenning voor alle CZO-opleidingen. In 2025 zal het CZO een nulmeting uitvoeren om ons integraal kwaliteitszorgsysteem te beoordelen. Vanaf 2026 zal het CZO-audits inplannen waarin het Spaarne Gasthuis kan laten zien hoe de kwaliteit van opleiden is vormgegeven en geborgd. De Opleidings- en Examen Commissie (OEC) monitort het systeemtoezicht en ondersteunt hierbij de opleiders bij vragen over de kwaliteit van opleiden.
In 2024 is het praktijkopleidingsreglement (POR) bijgesteld en voor twee jaar geaccordeerd. Er is een praktijkgids per opleiding waarin de visie op het praktijkleren wordt beschreven, met welke regelingen en beleid de student te maken heeft, hoe de organisatie en inhoud van de praktijkopleiding eruitziet, welke beoordelingsmomenten er zijn en wanneer en waarop beoordeeld wordt. Er zijn 31 praktijkgidsen beschreven.
Cijfers (zorg) opleidingen en stages
Aantal studenten in opleiding voor de beroeps(vervolg) en medisch ondersteunende opleidingen binnen het Spaarne Gasthuis:
Voor een aantal schaarse beroepen, zoals IC verpleegkundige en operatieassistent, raamt het landelijke Capaciteitsorgaan jaarlijks hoeveel opleidingsplaatsen er landelijk, regionaal en per ziekenhuis moeten zijn om in 2030 voldoende capaciteit te kunnen bieden. Het zal geen verrassing zijn dat er landelijk jaarlijks te weinig wordt opgeleid om aan de stijgende zorgvraag te kunnen voldoen door onder meer de stijgende vergrijzing. Ook bij het Spaarne Gasthuis lukt het niet om alle benodigde opleidingsplaatsen in te vullen, maar we zien hier wel een lichte verbetering ten opzichte van 2023: bij het Spaarne Gasthuis is een daling van het aantal openstaande opleidingsplaatsen voor deze beroepen. Dit in tegenstelling tot de regionale en landelijke cijfers, waar een groei van het openstaande opleidingsplaatsen te zien is.
Digitale Leeromgeving
In 2024 is er weer intensief gebruik gemaakt van ons leermanagementsysteem genaamd LIZ (Leren Innoveren Zelfontplooiing). Via LIZ schrijven medewerkers zich in voor klassikale trainingen, volgen ze e-learnings, tonen hun bekwaamheden aan en voor degenen in opleiding geldt dat zij hun portfolio kunnen bijhouden. Daarnaast hebben afdelingen de gelegenheid om in Agile, een aanvulling op LIZ, zelf lesmateriaal te ontwikkelen en invulling te geven aan in de zogenaamde spaces.
Voor zowel het aantal unieke gebruikers, het aantal gevolgde trainingen en geregistreerde bekwaamheden en het aantal spaces zien we ook in 2024 een stijging. Leuk weetje: LIZ wordt op alle dagen van de week gebruikt maar vooral op maandagen.
Medisch Masteronderwijs
In 2024 hebben meer dan 1300 coassistenten van het Amsterdam UMC locatie VUmc, het Amsterdam UMC locatie AMC, ACTA en diverse andere universiteiten een KTO, coschap of stagegelopen in het Spaarne Gasthuis. De evaluaties van het KTO en de coschappen waren overwegend positief, met veel beoordelingen van 'goed' en 'top'. Dit is een compliment voor iedereen die zich inzet voor de studenten. De aandachtspunten die zijn aangedragen, worden meegenomen in de kwaliteitscyclus ter verdere verbetering van het KTO (klinisch trainingsonderwijs) en de coschappen.
In het kader van de herziening van de master geneeskunde worden er verschillende proeftuinen ontwikkeld waarin nieuwe vormen van coschappen worden doorontwikkeld. Ook wordt de themalijn netwerkgeneeskunde verder uitgerold. Op deze manier sluit de opleiding aan bij de veranderingen in de medische zorg en bereiden we de coassistenten optimaal voor op hun toekomstige rol als arts.
Medische Vervolg Opleidingen
Het Spaarne Gasthuis heeft 24 erkende medische vervolgopleidingen. In het kader van de nieuwe toezichtsystematiek van de RGS (registratiecommissie geneeskundig specialisten), het toewijzen van portefeuillehouders binnen het COC-bestuur en de rol van de opleiding binnen het duaal management, is het kwaliteitsbeleid van de COC (Centrale Opleidingscommissie) eind 2024 opnieuw aangepast.
Bij de volgende opleidingen zijn er werkplekbezoeken afgelegd door het COC-bestuur: kindergeneeskunde, ziekenhuispsychiatrie, SEH-geneeskunde, orthopedie. Deze werkplekbezoeken zijn ondersteunend aan de rapportageverplichting van deze opleidingen aan de RGS.
De RGS heeft naar aanleiding van de erkenning als instelling een eerste evaluatiebezoek op 23 januari 2024 afgelegd. De erkenning werd in september voor onbepaalde tijd verlengd met complimenten voor het kwaliteitsbeleid van de COC. In oktober ontving de Raad van Bestuur, naar aanleiding van o.a. de visitatie van de radiologie een melding van intensief toezicht voor de instelling. Het vernieuwde protocol Intensief Toezicht van de RGS per 1 oktober 2024 bij erkenningen van opleidingen voor bepaalde tijd, is hiervoor onderbouwend geweest. Een In januari 2025 heeft een constructieve hernieuwde visitatie plaatsgevonden in goede sfeer. Ten tijde van het schrijven van dit verslag is het Spaarne Gasthuis nog in afwachting van het definitieve rapport.
De volgende vakgroepen kregen een erkenning voor onbepaalde tijd na visitatie: reumatologie, urologie, interne geneeskunde, gynaecologie (ook regionale erkenning). De ziekenhuispsychiatrie ontving een hernieuwde erkenning voor onbepaalde tijd, terwijl de opleiding radiologie erkenning voor twee jaar ontving en daarmee onder intensief toezicht kwam te staan. De cardiologie is opnieuw gevisiteerd in september 2024, erkenning is nog niet ontvangen. De klinische chemie heeft na visitatie een hernieuwde erkenning ontvangen vanuit de NVKC (wetenschappelijke beroepsvereniging van klinisch chemici) voor vijf jaar. De klinische psychologie ontving een beperkte erkenning voor een jaar na visitatie in september 2024 en erkenning voor de opleiding tot GZ-psycholoog. De opleiding plastische chirurgie van het Rode Kruis Ziekenhuis (RKZ), waar het Spaarne Gasthuis een gedeelte van de opleiding verzorgt, kreeg beperkte erkenning voor twee jaar en werd onder intensief toezicht geplaatst, resultaten van het zienswijzegesprek met RGS wordt afgewacht.
Op 27 juni 2024 heeft de eerste opleidingsmiddag plaatsgevonden, een zeer succesvol evenement voor opleiders, AIOS en COC-bestuur waarbij door middel van een geaccrediteerde workshop inzicht werd verkregen in de diverse leervoorkeuren. Het enthousiasme van de opleiders en AIOS inspireert team MVO en het COC-bestuur om volgend jaar een vervolg te geven aan een dergelijke middag.
In samenwerking met het MSCK-bestuur en team MVO werd tevens een traineeprogramma voor basisartsen ontwikkeld. Drie basisartsen zijn op 1 november 2024 gestart met een dienstverband van 18 maanden, waarbij zij rouleren over drie afdelingen en persoonlijke begeleiding ontvangen van externe coaches om hun loopbaanontwikkeling te ondersteunen.
Duurzaamheid in Onderwijs
Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol in het (coassistenten) onderwijs binnen het klinisch training onderwijs (KTO). In 2024 werden duurzaamheidsaspecten geïntegreerd in verschillende onderdelen van het onderwijs, zoals bij de observatie van de anamnese en het lichamelijk onderzoek (LO). Ook kwamen onderwerpen als planetaire gezondheid en de impact van klimaatverandering op gezondheid aan bod. In presentaties over ziektebeelden werd naast medische kennis ook aandacht besteed aan preventie, waarbij werd ingezoomd op thema's zoals verspilling en het geven van klimaat sensitieve adviezen, met focus op onderwerpen als fertiliteit, zwangerschap en kindergezondheid.
Net als vorig jaar, hebben ook dit jaar weer een aantal coassistenten ons keuzecoschap Duurzaamheid – Arts van de Toekomst gevolgd. Eind 2022 zijn we als eerste ziekenhuis in Nederland met dit unieke coschap gestart. Daarnaast bieden wij voor artsen in opleiding, die niet alleen geïnteresseerd zijn in hun vakgebied als arts, een verdiepingsstage leiderschap en duurzaamheid aan.
Een belangrijke ontwikkeling in 2024 was de lancering van een e-learning over planetaire gezondheid en duurzame zorg, mede-ontwikkeld door één van de keuzecoassistenten duurzaamheid. Deze e-learning is niet alleen toegankelijk voor ziekenhuispersoneel, maar ook voor geïnteresseerden buiten het ziekenhuis. Naast veel andere zorginstellingen toonde ook de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) belangstelling en heeft zij het plan om de inhoud, waar logisch passend, op te nemen in hun Leerprogramma "Een Duurzame Werkdag van een Professional in de Zorg”.
3.2.3 MD programma
Bij de start van de nieuwe leidinggevende structuur in 2023 is ook het management development (MD) programma gestart.
In 2024 stonden de thema’s samenwerken en verbinden centraal. Samenwerken gericht op de meer instrumentele kant en verbinden, meer de zachte kant waarin het aangaan van relaties centraal stond en het creëren van een positieve en veilige sociale werkomgeving. Daarom is er onder andere ook veel aandacht besteed aan het onderwerp gewenst gedrag.
In 2024 zijn ook de raad van bestuur en de managers van start gegaan met hun MD programma.
Op basis van verschillende evaluaties is er in het programma van 2025 onder andere focus op integraal leren waarbij leidinggevenden nu meer van en met elkaar leren; facultatieve modules en meer leren in de verticale as waar (medisch) managers, afdelingshoofden en teamleiders samen deelnemen aan dezelfde module.
3.2.4 Wetenschap
In 2024 zagen we een sterke groei in door vakgroepen geïnitieerde studies en een belangrijke bijdrage aan grote multicenter trials, wat resulteerde in prachtige publicaties. Het Wetenschapsbureau speelt hierbij een cruciale rol in de ondersteuning en kwaliteitscontrole van intern onderzoek. Het aantal publicaties met een auteur uit het Spaarne Gasthuis kwam uit op 217.
Vanuit het wetenschapsbureau hebben we 22 studenten begeleid tijdens hun wetenschappelijke stages. Daarnaast promoveerden 6 medewerkers van het Spaarne Gasthuis dit jaar. Met financiële steun van de Mariastichting werden 17 onderzoekers (principal investigators) en aanvullende researchondersteuning en monitoring via de Spaarne Gasthuis Academie gefaciliteerd.
In november organiseerden we zowel het evidence based practice (EBP)-symposium als het jaarlijkse wetenschapssymposium, beide met een uitstekende opkomst. Het waren inspirerende bijeenkomsten met presentaties van mooie onderzoeken binnen het Spaarne Gasthuis.
De adviescommissie lokale uitvoerbaarheid (ACLU) adviseerde de raad van bestuur over de uitvoerbaarheid van nieuwe wetenschappelijke studies. In 2024 werden 136 onderzoeken aangemeld, waarvan er uiteindelijk 115 zijn beoordeeld.
Ook werden de eerste stappen gezet richting meer open access publicaties. Bovendien hebben we belangrijke vooruitgang geboekt in de opzet van een ziekenhuisbrede wetenschapscommissie en de voorbereiding op de STZ-visitatie in 2025.
3.2.5 Lectoraat
Het Spaarne Gasthuis heeft in samenwerking met Hogeschool Inholland sinds 1 april 2024 een lectoraat opgericht. Doel hiervan is de oncologische netwerkzorg en het verpleegkundig onderwijs met evidence based practice (EBP) te verrijken en versterken en daarmee de kwaliteit van leven en sterven van oncologische patiënten te verbeteren. Lector Harmieke van Os-Medendorp is hiervoor aangesteld voor de duur van 4 jaar.
3.3 Bedrijfsvoering
3.3.1 Aandacht voor productiesturing en integraal capaciteitsmanagement (ICM)
Om met het personeel dat in het ziekenhuis en bij partners in de regio werkt, zo goed mogelijk de zorgvraag uit de regio te bedienen, hebben we een opgave om de zorg die we kunnen leveren, de productie, goed af te stemmen op de capaciteit. In 2024 is een aantal stappen gezet om eerder te kunnen bijsturen als de productiebegroting en realisatie uiteenlopen.
De analyse was dat de huidige productiesturing zich te veel richtte op financiële uitkomsten en het verklaren van het verleden. Er is behoefte aan meer inzichten die beslissingen op tactisch en strategisch niveau ondersteunen. Denk hierbij aan de noodzaak om meer spreekuur te houden om uiteindelijk de productiebegroting op de OK te realiseren of om op basis van beperkte capaciteit op de OK de capaciteit op de kliniek (tijdelijk) te reduceren.
In 2024 is extra aandacht besteed aan het concept van variabiliteitsreductie en is de route van maximale variabiliteitsreductie in de keten opgestart. Maximale variabiliteitsreductie in de keten leidt automatisch tot optimalisatie van de capaciteit die beschikbaar is. Omdat de vraag naar zorg toe zal blijven nemen en de capaciteit niet (meer) mee kan groeien, wordt er meer van de bestaande capaciteit gevraagd. Maximale variabiliteitsreductie maakt dat er meer capaciteit gebruikt kan worden zonder dat er een hogere werkdruk wordt ervaren.
In 2024 zijn daarvoor de volgende acties opgestart:
- Integrale Tactische sturing vanaf de poort (poli-sturing met inzicht in het keten effect)
- Opstarten van productiesturing
- Visieontwikkeling (ICM 3.0) voor borging van de ontwikkelingen 2025-2040
Integrale Tactische sturing vanaf de poort
Als de keten zowel intern als extern in balans is, komen in-, door- en uitstroom in balans. Deze integraliteit maakt dat er grip is op toegangstijd, productieaantallen en inzet. De hele keten komt daarmee in een cadans, wat inzicht en stuurbaarheid vergroot.
Opstarten productie sturing
Grip krijgen op de balans tussen vraag en aanbod in de toekomst vraagt dat er verder vooruit gekeken dient te worden. Voor dit vooruitkijken is de ontwikkeling gestart van een 6-kwartalen rolling forecast. Door elk kwartaal 6 kwartalen vooruit een planning te maken over de dan verwachtte zorgvraag en beschikbaarheid van capaciteit, is er voldoende doorlooptijd om de capaciteit ook anders te alloceren. De productie sturing wordt onderdeel van de opgestarte productietafels, waarin integraal op strategisch planningsniveau vooruit wordt gestuurd.
Visieontwikkeling
Een duidelijke positionering van ICM is cruciaal zodat omgegaan kan worden met de grote, ook logistieke, opgave waar het Spaarne Gasthuis voor staat. Er is veel kennis en rekenkracht nodig om de ontwikkelingen van de komende jaren zowel qua proces als kwantitatief voor te zijn. Dat betekent dat vanuit ICM-perspectief er ontwikkelingen zijn op zowel strategisch, tactisch als operationeel niveau. De kracht en de focus van de adviseurs van het ICM-team komt te liggen op de ondersteuning van het primaire proces bij (complexe) tactische- en strategische vraagstukken.
3.3.2 Digitale routekaart
In 2024 hebben we wederom meerdere grote IT- en digitaliseringsprojecten uitgevoerd. De vernieuwing van ons IT-netwerk en de datacenters is verder gebracht. Het beheer van beide domeinen is overgedragen aan externe partners. Diverse verbeteringen en uitbreidingen op ons elektronisch patiënten dossier (EPD) zijn doorgevoerd. Eerste voorzichtige ervaringen zijn we aan het op doen, samen met collega-ziekenhuizen, rond kunstmatige intelligentie (AI). Onder andere de juridische en ethische kaders daarvoor zijn opgesteld.
Het onderliggende platform waar ons EPD op draait is in 2024 compleet vernieuwd. Voor beeldbellen en online vergaderen zijn we overgestapt op MS Teams. De vergaderzalen zijn hiervoor ook uitgerust met nieuwe apparatuur. In december is ook het systeem voor regionale uitwisseling van medische beelden live gegaan en is de verpleegkundige anamnese compleet vernieuwd. Eind 2024 zijn alle printers op alle locaties vervangen waarbij in het kader van kosten en duurzaamheid gelijktijdig een reductie in aantallen heeft plaatsgevonden.
Samen met omringende zorgorganisaties hebben we de regio-architectuur opgesteld die helpt met keuzes voor standaarden voor uitwisseling van zorggegevens in de regio. Na een zorgvuldige en intensieve voorbereiding in 2024 zijn we als eerste ziekenhuis in Nederland begin 2025 live gegaan met Mitz. Dit is de landelijke voorziening voor registratie van patiënttoestemming om medische gegevens te mogen delen met andere zorgverleners.
In 2024 is de digitaliseringkalender voor de middellange termijn herijkt. Er zijn voorbereidingen getroffen voor de agenda van 2025 en verder. Daarop staan projecten zoals het vernieuwen van het verpleegkundig oproepsysteem, uitrol Epic Rover, de vernieuwing van telefonie, de uitrol van de nieuwe IT-werkplek, het upgraden van het draadloos netwerk (wifi), de bredere uitrol van thuismonitoring en het optimaliseren van zorgpaden. Ook het structureel trainen en digitaal vaardig houden van artsen en verpleegkundigen krijgt extra aandacht. In de eerste helft van 2025 wordt de digitaliseringsvisie 2025-2028 opgeleverd met een forse ambitie de zorg te transformeren naar meer hybride zorg (thuis als het kan, digitaal als het kan en welkom in het Spaarne Gasthuis als het moet). Het centrale uitgangspunt van onze digitale strategie is dat alle transformerende projecten een bijdrage moeten leveren aan het dichten van de zorgkloof. De belofte voor de patiënt is meer zelfregie op het zorgproces. De belofte voor de medewerker is duurzame inzetbaarheid en werkplezier. De belofte voor de organisatie is ondersteuning van het efficiënter organiseren van zorg en samenwerken in de keten met regiopartners.
3.3.3 Samen met de zorg
De digitalisering in het Spaarne Gasthuis doen we samen met vertegenwoordigers uit het zorgproces. De rol van chief medical information officer (CMIO) wordt vervuld door een gynaecoloog, de rol van chief nurse information officer (CNIO) door een gespecialiseerd verpleegkundige. De rol van chief technology officer (CTO) door een klinisch fysicus en de rol van chief business information officer door een zorgmanager. Tezamen met de IZT-afdeling bepalen zij mede de digitale koers. Maar er zijn meer zorgverleners die als klankbord dienen zoals de kwaliteitsdokters, digitale dokters en de verpleegkundig Epic super-users die gevraagd en ongevraagd advies geven bij projecten om een zorgvuldige implementatie en adoptie te bereiken.
3.3.4 NEN 7510 certificering
In 2023 hebben we de certificering van NEN 7510 behaald. Dit is een norm voor informatiebeveiliging in de zorg en een belangrijk onderdeel van ons systeem van risicobeheersing zoals verder uitgelicht in hoofdstuk 4. In 2024 is met een tussentijdse toets die certificering bekrachtigd. Informatiebeveiliging blijft een continu aandachtsgebied omdat de cyberdreiging in het algemeen toeneemt, er nieuwe regelgeving op ons af komt en wij zelf ook steeds meer digitaal en online doen als ziekenhuis.
3.3.5 Integratie Apotheek Spaarne Gasthuis
Het Spaarne Gasthuis en Stichting Apotheek der Haarlemse Ziekenhuizen (SAHZ) zijn per 1 januari 2024 juridisch gefuseerd. SAHZ is daarbij de verdwijnende rechtspersoon en Spaarne Gasthuis de verkrijgende. SAHZ heeft naar aanleiding van de fusie een naamswijziging ondergaan en gaat verder onder de handelsnaam ‘Apotheek Spaarne Gasthuis’ als onderdeel van Spaarne Gasthuis. Vanaf de fusiedatum is SAHZ als geheel een organisatorische eenheid van Spaarne Gasthuis geworden in de zorggroep Zorgpartners en netwerkzorg. In 2024 heeft de apotheek nog een eigen administratieve inrichting, salarisadministratie en financiële administratie en managementstructuur gehad.
Met ingang van 1 januari 2025 is het personele proces waaronder de salarisadministratie overgeheveld naar AFAS binnen het Spaarne Gasthuis. In het jaar 2025 ligt de focus op verdere voorbereiding van de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden en integratie van personeel, processen en middelen met als doel om de integratie per 1 januari 2026 geëffectueerd te hebben.
3.3.6 Huisvesting
Nadat in 2023 duidelijker was geworden hoe de zorgkloof in onze regio zich zou ontwikkelen is een aantal onderzoeken gestart naar de mogelijkheden voor versneld klinisch concentreren. Op dat moment werd er nog gewerkt aan de voorlopige ontwerpfase van de geplande nieuwbouw in Haarlem Zuid. De nieuwbouw was niet ontworpen op (volledige) klinische concentratie en bleek mede door de veranderde omstandigheden wereldwijd vele malen duurder dan eerder voorzien. Toen uit de onderzoeken bleek dat er ook mogelijkheden zijn om eerder klinisch te concentreren bij gebruik van bestaand vastgoed, heeft het Spaarne Gasthuis in juli 2024 besloten niet verder te gaan met in de volgende definitief ontwerpfase voor het nieuwbouwplan in Haarlem Zuid.
Daarbij is besloten om verder onderzoek te richten op scenario’s met gebruik van bestaand vastgoed. Het onderzoek richt zich op de mogelijkheden waarbij één van de locaties Haarlem Zuid en Hoofddorp als 24/7 locatie wordt gebruikt en de ander als dagziekenhuis zonder voorzieningen in de nacht. Voor de locatie Haarlem Noord wordt onderzocht hoe de locatie samen met ketenpartners ingezet kan worden ten behoeve van de zorg in de regio. In de zomer van 2024 is gestart met het optuigen van de projectorganisatie, waarna de organisatie is gestart met onderzoeken van alternatieven voor klinische concentratie in bestaande bouw. Deze locatiekeuze zal in de tweede helft van 2025 gemaakt worden.
Het onderhoud van onze gebouwen en installaties wordt risico gestuurd uitgevoerd waarbij de veiligheid van patiënten, medewerkers en bezoekers en compliance aan wet- en regelgeving topprioriteit zijn. In 2024 is de staat van onderhoud van ons vastgoed risico gestuurd verbeterd en zijn procesverbeteringen doorgevoerd om het inlopen van onderhoud verder te versnellen.
Duurzaamheid is binnen huisvesting een belangrijk thema. In 2024 werd onder andere grootschalig ledverlichting uitgerold en installaties optimaal ingeregeld. Daarnaast deden we een aantal projectmatige functionele aanpassingen aan onze huisvesting, waaronder het realiseren van een Photo Dynamische Therapie (PDT) kamer voor behandeling van huidkanker met kunstmatig zonlicht.
Onze medewerkers van de technische dienst vormen een onmisbare schakel in het leveren van 24 uurs zorg. Ook in 2024 bleef de dienst in staat voldoende geschikte medewerkers aan te trekken. Dit blijft een punt van aandacht. Door de verbeterde onderhoudsstaat waren er minder grote calamiteiten gerelateerd aan onze gebouwen en installaties.
Het vervangen van het meubilair is in 2024 voornamelijk gericht op het verbeteren van de ARBO-omstandigheden, onder andere door het plaatsen van een groot aantal elektrische zit-sta bureaus.
3.4 Duurzaamheid
Het Spaarne Gasthuis heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. In oktober 2024 heeft de jaarlijkse audit plaatsgevonden voor het behouden van ons Milieuthermometer Zorg certificaat voor de locaties Hoofddorp, Haarlem Zuid en Haarlem Noord. Milieuthermometer Zorg is een zorg specifiek milieumanagementsysteem, waarbij het hoogste ambitieniveau (goud) is gekoppeld aan het keurmerk Milieukeur. Het certificaat goud werd gecontinueerd voor alle drie locaties. Daarnaast zijn in 2024 uiteenlopende activiteiten ontplooid en initiatieven genomen om een verdere bijdrage te leveren aan de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 doelstellingen. Het Spaarne Gasthuis heeft begin 2023 de Green Deal ondertekend, waarbij we ons hebben gecommitteerd aan de thema’s CO2-reductie, minder (primair) grondstoffengebruik, het verminderen van de milieubelasting van medicatie, het vergroten van de bewustwording en kennis op het gebied van groene zorg en meer inzet op gezondheid en preventie.
Hieronder volgt een greep uit onze duurzame initiatieven en resultaten in 2024. Voor gedetailleerde informatie over onze visie, doelen, activiteiten en resultaten verwijzen we naar het duurzaamheidsverslag 2024.
Het thema duurzaamheid is opgenomen in de planning en control cyclus. Dat betekent dat elke zorg- en ondersteunende afdeling vanaf 2025 aan een jaardoelstelling duurzaamheid werkt. De regiegroep duurzaamheid houdt regie over de duurzaamheidsdoelen op afdelingsniveau en hoe deze bijdragen aan onze lange termijn doelen.
Wij hebben in 2024 3% elektra bespaard en het gasverbruik is 13% lager ten opzichte van vorig jaar (zie hoofdstuk Huisvesting).
Ten opzichte van 2023 hebben wij een afvalreductie van 2% weten te realiseren, waaronder 3% minder restafval.
Ook in 2024 hebben we ingezet op het vergroten van bewustwording rondom het thema duurzaamheid. Zo hebben we samen met het OLVG De Groene Checklist ontwikkeld en vervolgens een Groene Checklist Challenge voor alle afdelingen georganiseerd. De checklist bestaat uit 20 eenvoudige en praktische tips om je afdeling te verduurzamen. Daarnaast is er een in het Spaarne Gasthuis ontwikkelde e-learning over planetaire gezondheid en duurzame zorg gelanceerd (zie hoofdstuk Duurzaamheid in Onderwijs).
In mei hebben wij deelgenomen aan de Milieu Platform Zorgsector campagne 'Zorg zonder afval'. We hebben onze verbeterde afvalscheiding onder de aandacht gebracht, zoals onze nieuwe afvalscheidingsbakken, de inzameling van het verpakkingsmateriaal Blue Wrap voor medische instrumenten op alle OK’s, de overstap op herbruikbaar servies en steeds meer wasbaar textiel.
Wij sturen steeds beter op het inkopen van duurzamere producten en nemen duurzaamheidscriteria standaard mee bij inkooptrajecten.
In het kader van minder milieu-impact medicatie en minder grondstoffengebruik produceert de Apotheek Spaarne Gasthuis nu lang houdbare kant-en-klare spuiten met behulp van een spuitenvulmachine. Hierdoor hoeven er veel minder spuiten te worden weggegooid omdat deze niet meer houdbaar zijn.
De Green Teams (groepen zorgprofessionals en ziekenhuismedewerkers die onderzoeken hoe ze hun eigen afdeling kunnen verduurzamen) hebben zich ook in 2024 weer ingezet voor verdere verduurzaming van hun afdeling, zoals duurzaam gebruik van materialen en medicijnen, en afvalscheiding. Begin 2024 is er een kernteam Groene Keuze Medisch opgericht om verbetersuggesties (bijvoorbeeld van de Green Teams) rondom het verduurzamen van het zorgproces, bijvoorbeeld het medisch materiaalgebruik, te inventariseren en te waarborgen dat er geen groene suggesties tussen wal en schip vallen.
Via de Commissie Tweede Kans zijn er meer spullen hergebruikt. Deze commissie beoordeelt volgens een vaste procedure alle aanvragen rondom hergebruik van apparatuur, meubilair en instrumenten, ook die voor de afvoer van spullen.
We zijn overgestapt op het machinaal desinfecteren van kanaal loze flexibele endoscopen met UV-C desinfectie technologie. Daardoor hoeven er jaarlijks ongeveer 7.000 van deze kanaal loze endoscopen niet meer naar de Centrale reiniging en desinfectie. Dit leidt tot een lagere ecologische voetafdruk door veel minder water- en desinfectiemiddelgebruik.
3.5 Gezond rendement
3.5.1 Financieel beleid en resultaatgericht herstel
Het financieel beleid van het Spaarne Gasthuis is erop gericht een gezonde vermogenspositie te behouden en te versterken. Dit zorgt voor financiële stabiliteit, functioneert als buffer bij tegenslagen of zelf te financieren projecten en positioneert het ziekenhuis als een betrouwbare en solvabele partner voor externe financiers. Door jaarlijks te streven naar een positieve exploitatie en solide liquiditeit, blijft er ruimte voor noodzakelijke investeringen in zorg, personeel, digitalisering en vastgoed. Regelmatige afstemming over het financieel beleid, de bedrijfsvoering en de financiële verslaglegging vindt plaats met banken, de externe accountant, de auditcommissie en de raad van toezicht. De jaarrekening is opgesteld vanuit de continuïteitsveronderstelling.
In 2024 lag de focus op het behalen van een rendement van 2% van de omzet, ondersteund door het verbeteren van het operationele resultaat en het versterken van de organisatie. Het herstel van zorgcapaciteit in 2023 legde de basis voor een verdere stijging in productie en financiële stabiliteit. Een sterk operationeel resultaat is essentieel om rente- en afschrijvingskosten te dekken en toekomstgerichte investeringen mogelijk te maken. Ondanks de sector brede druk op vastgoedinvesteringen blijft het Spaarne Gasthuis zich inzetten voor duurzame oplossingen die bijdragen aan hoogwaardige en toekomstbestendige zorg.
3.5.2 Horizontaal toezicht
Het Spaarne Gasthuis past sinds 2022 Horizontaal Toezicht in de zorg toe. Focus hierbij ligt op vertrouwen, samenwerken en continue verbeteren. Door effectief samenwerken met de controlerend zorgverzekeraar heeft het Spaarne Gasthuis versnelling aangebracht in het verantwoordingsproces rondom rechtmatigheid van de verleende zorg. Het voordeel voor het Spaarne Gasthuis is dat eerder inzicht ontstaat in de kwaliteit van het registratieproces alsmede eerder ingezet kan worden op verbeteringen.
3.5.3 Financieel resultaat 2024
Het resultaat van 2024 wordt geheel als regulier resultaat aangemerkt en er is daarom geen sprake van eenmalige posten. In 2023 bedroeg het saldo van de eenmalige posten € 5,2 miljoen als gevolg van de IC-subsidie.
Door het positieve resultaat over 2024 ontwikkelen het eigen vermogen en de solvabiliteit (48% ten opzichte van de norm van minimaal 20%) zich beter dan voorzien en voldoen wij aan de convenantratio’s uit de kredietovereenkomst. De Debt Service Coverage Ratio komt uit op 2,55 bij een gestelde norm van minimaal 1,30. De kasstroom is € 28 miljoen positief. Reguliere investeringen worden gefinancierd uit de vrije kasstroom en zolang de nieuwbouw nog niet gestart is, hoeft geen nieuwe financiering te worden aangetrokken.
Het Spaarne Gasthuis heeft als beleid om geen afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen. Het Spaarne Gasthuis maakte in 2024 geen gebruik van afgeleide financiële instrumenten.
3.5.4 Verwachtingen 2025
Voor 2025 hebben we duidelijke keuzes gemaakt over de productie en beschikbare capaciteiten, met name tussen vakgroepen, gebaseerd op de meest actuele inzichten. Om dit te bereiken, is de prognose voor 2024 als basis gebruikt voor de productiebegroting van 2025, in plaats van het gebruikelijke uitgangspunt van de begroting van het voorgaande jaar. Deze werkwijze sluit beter aan bij de recente ontwikkelingen van de vakgroepen en biedt ruimte om dynamisch in te spelen op actuele zorgbehoeften en -capaciteiten.
De knelpunten die ontstaan tussen de groeiende zorgvraag en de (beperkte) beschikbaarheid van zorgpersoneel, vaak aangeduid als de zorgkloof, vragen om een innovatieve en doelmatige aanpak. Door middel van tools die inzicht bieden in doelmatigheid kunnen we identificeren waar en hoe zorgprocessen afwijken van de benchmark. Dit inzicht is cruciaal om gerichte acties te ondernemen en vormt een solide basis voor verdere uitwerking. Hiervoor vindt een doorlopende ontwikkeling van ons nieuwe stuurmodel, dat in 2024 is geïnitieerd, plaats. Het stuurmodel richt zich nadrukkelijk op het optimaliseren van de afstemming tussen de zorgvraag en de beschikbare capaciteiten. Hierdoor kunnen we per type zorgvraag beter onderbouwde keuzes maken die een significante meerwaarde zullen bieden in onze besluitvorming en bij het sluiten van de zorgkloof.
Digitale transformatie wordt gezien als een belangrijke aanjager voor het helpen oplossen van de zorgkloof. Enerzijds kan data-analyse en business intelligence helpen met het inzichtelijk krijgen van de doelmatigheid van zorg. Anderzijds kunnen gerichte digitaliseringsprojecten zelf bijdragen aan efficiëntere zorgverlening. Kansrijke initiatieven worden opgepakt in één van de vier pijlers van de programmatische aanpak. Denk aan thuismonitoring in de pijler passende zorg, digitaal vaardige medewerkers in de pijler passend personeel, online plannen in de pijler passende bedrijfsvoering en de digitale werkplek van de toekomst in de pijler passende huisvesting. Een digitale routekaart voor de komende vier jaar wordt binnenkort opgeleverd.
Een andere belangrijke ontwikkeling in 2024 betreft de besluitvorming rondom het traject met betrekking tot locatieonderzoek. Door de uitgestelde investeringen en financiering heeft dit een impact op het financieel resultaat van Spaarne Gasthuis, aangezien afschrijvingen en rentelasten blijven dalen zonder dat er nieuwe investeringen plaatsvinden. Dit is echter een tijdelijke situatie, aangezien de noodzaak voor investeringen onverminderd blijft. De kosten voor deze toekomstige investeringen zullen de komende jaren volgen, wat betekent dat het traditionele rendement van 2% niet meer toereikend is voor de lange termijn. Daarom wordt in 2025 uitgegaan van een rendement van 3%, wat een solide basis biedt voor investeringen in zorg, personeel, bedrijfsvoering, digitalisering en vastgoed.
Personeelsbezetting
De personele formatie in 2025 blijft grotendeels gebaseerd op de bezetting van 2024. Vanwege de toenemende zorgkloof en de structurele arbeidsmarktkrapte zal het (zorg)personeel niet groeien. Dit betekent dat de inzet van medewerkers zo efficiënt mogelijk georganiseerd moet worden, onder andere door zorgtransformaties en innovatieve werkprocessen. Ondanks de toenemende zorgvraag blijft de focus op een toekomstbestendige personeelsinzet binnen de bestaande formatie.
Daarnaast is de meerjaren begroting als basis voor onze vastgoedopgave afgestemd op de personele bezetting van 2024. Bij de planning van huisvesting en faciliteiten wordt rekening gehouden met de structurele beperkingen in personele groei. Verder blijft er aandacht voor de ontwikkeling en opleiding van medewerkers, met nadruk op human skills, toekomstige samenwerkingsvormen en professionele groei. Om deze ambities te ondersteunen, zijn in de begroting extra middelen opgenomen voor goedgekeurde plannen en noodzakelijke uitbreidingen.
Omstandigheden die de omzet en rentabiliteit beïnvloeden
De omzet en rentabiliteit van Spaarne Gasthuis in 2025 worden beïnvloed door zowel externe als interne factoren. Extern spelen ontwikkelingen in de zorgvraag, demografische verschuivingen (zoals de vergrijzing), en overheidsbeleid, waaronder tariefafspraken en budgettaire kaders, een cruciale rol. Daarnaast kunnen wijzigingen in wet- en regelgeving directe impact hebben op de inkomsten en kostenstructuur.
Intern is de efficiëntie van de zorgverlening een bepalende factor, waarbij de mate van personele bezetting, het reduceren van inhuurkosten en de implementatie van digitale oplossingen bijdragen aan de financiële prestaties. Ook de timing en financiering van investeringen, zoals de vernieuwbouw en digitalisering, zijn van invloed op de lange termijn rentabiliteit.
Investeringen
De investeringsbegroting van 2025 bedraagt in totaal €59,4 miljoen en bestaat uit reguliere vervangingen (€36,2 miljoen), energiebesparende maatregelen (€10,5 miljoen), strategische ruimte (€7,7 miljoen) en vernieuwbouw (€5,0 miljoen).
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| reguliere vervangingen | 36,2 |
|---|---|
| energiebesparende maatregelen | 10,5 |
| strategische ruimte | 7,7 |
| vernieuwbouw | 5 |
De totale investeringsomvang heeft beperkte invloed op de afschrijvingslast, mede door het lage investeringsniveau in voorgaande jaren, maar de besteding van de strategische ruimte heeft wel impact op de kostenbegroting.
Binnen ICT wordt geïnvesteerd in reguliere vervangingen, outsourcing en grote licenties zoals Microsoft en Epic.
Medische investeringen zijn beperkt door uitstel van grote apparatuur-aankopen, terwijl niet-medische investeringen door herijking van het MJOP zijn afgenomen.
Op huisvestingsvlak worden investeringen vanuit het LTAP en LTOP gescheiden in functionele veranderingen en instandhouding, waarbij veel uitgaven worden uitgesteld totdat er duidelijkheid is over de locatiekeuze. Dit beleid leidt tot een toenemende ‘technische schuld’, vooral in Haarlem Zuid, wat op korte termijn acceptabel is, maar op lange termijn aandacht vereist, gezien de veroudering van cruciale installaties.
