Spring naar inhoud

2. Onze zorgverlening

2.1. De zorg in onze regio

Het Spaarne Gasthuis staat samen met vele partners in de regio voor de maatschappelijke opgave om 24/7 de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van passende tweedelijnszorg te organiseren voor de 500.000 inwoners in ons verzorgingsgebied. Samen met de partners in de regio hebben we de opgave om met min of meer hetzelfde personeel de stijgende zorgvraag op te vangen. De zogeheten zorgkloof. Dat vraagt een transformatie van zorgprocessen en het efficiënt inzetten van personele en fysieke capaciteiten.

Er is veel potentieel om de zorgkloof te verkleinen door in te zetten op transformatie in de organisatie van zorg en actief beleid om het personeel zo veel mogelijk op formatie te houden. Binnen het Spaarne Gasthuis zetten we ook al belangrijke stappen in de transformatie van zorg. Er zijn vele initiatieven om onze zorgprocessen continu te verbeteren en aan te passen aan nieuwe mogelijkheden in technologie en medicatie.

Zo is in 2024 bij heel veel snijdende specialismen een substantieel deel van de zorg omgezet van een nachtopname bij een ingreep naar dagbehandeling. Bijvoorbeeld bij pols- en sleutelbeenfracturen en bij bepaalde operaties bij vaatproblemen. Voor 2024 was het doel zeker 1000 unieke patiënten meer in dagbehandeling te doen na een operatie, dit aantal is ruimschoots gehaald. Meer dan we van te voren hadden ingeschat, bleek mogelijk. In 2025 kijken we of er nog een schepje bovenop kunnen doen.

Ook thuismonitoring bewijst zich als procesverbetering die bijdraagt aan het versmallen van de zorgkloof. In 2024 waren er drie zorgpaden aangepast met (gedeeltelijke) thuismonitoring; de zorgpaden voor reuma, multiple sclerose en zwangerschapsdiabetes. Deze paden hebben laten zien dat zorgverleners en patiënten deze nieuwe vorm van zorg omarmen. Patiënten hoeven minder vaak fysiek naar het ziekenhuis en voelen wel dat ze onder controle zijn en dat ze kunnen komen als het nodig is. Daarnaast speelt het een significant aantal poliplaatsen vrij wat bijdraagt aan de toegankelijkheid voor andere patiënten. Het enthousiasme is groot. Dat maakt dat we in 2025 voor nog 6-8 zorgpaden thuismonitoring gaan inzetten. 

Daarnaast is in 2024 gestart met het thuis toedienen van medicatie bij borstkanker. Thuis spuiten scheelt een bezoek aan het ziekenhuis, waar het medicijn altijd met een infuus wordt gegeven. Patiënten kunnen in het Spaarne Gasthuis nu kiezen: thuis spuiten door bijvoorbeeld de partner of een mantelzorger. Of naar het ziekenhuis voor het infuus door een verpleegkundige. Het middel voor thuis is weliswaar duurder, maar de behandeling in het ziekenhuis is meer belastend voor de patiënt. Als een patiënt zelf thuis de medicatie kan (laten) toedienen, kunnen de verpleegkundigen in het ziekenhuis een andere patiënt behandelen. 

Op deze voorbeelden kunnen we doorbouwen, ook nu al. In januari 2024 stond tijdens de leiderschapsbijeenkomst met alle 200 leidinggevenden dit thema centraal. Op basis van het IZA regiobeeld van de demografische ontwikkeling is een projectie gemaakt van de zorgkloof in onze regio. Daarnaast is met een zorgvraagmodel inzichtelijk gemaakt welke potentie er volgens de verschillende wetenschappelijke verenigingen van medisch specialisten is om de zorg anders te organiseren. Hierbij kijken we naar zorgprocessen via de as van de instroom, doorstroom en uitstroom. 

Uitgangspunt in het anders organiseren van zorg is dat schaarse capaciteit zo goed mogelijk wordt ingezet. Dubbele diensten van personeel als gevolg van twee locaties die in de nacht open zijn, draagt daar niet aan bij. Daarmee wordt met de beschikbare personele capaciteit niet de meeste waarde toegevoegd voor de 500.000 bewoners in ons verzorgingsgebied. Om die reden is in 2024 besloten om in te zetten op concentratie van de 24/7 activiteiten op één locatie in 2028.

Momenteel wordt onderzocht hoe dit gerealiseerd kan worden in combinatie met een locatie die ‘s nachts dicht gaat; een dagziekenhuis. Hierbij wordt voor zowel Haarlem Zuid als Hoofddorp onderzocht onder welke voorwaarden het bestaande vastgoed geschikt gemaakt kan worden voor de functie als 24/7 locatie en als daglocatie.  

Om deze visie invulling te geven hebben we verschillende opgaven die zich langs vier thema’s aftekenen:

  • Passende zorg: om ook in de toekomst 24/7 toegang tot tweedelijnszorg te kunnen bieden aan de inwoners van onze regio, moeten we een deel van de zorgvraag ombuigen. We hebben hiervoor reeds een aantal handvatten tot onze beschikking: het Integraal Zorgakkoord (IZA), berekeningen van de toekomstige zorgvraag en het door het Spaarne Gasthuis ontwikkelde ‘stuurwiel’ om in-, door- en uitstroom van patiënten in ons ziekenhuis beter te beheersen. Passend betekent ook met aandacht voor gezondheidsverschillen en inclusiviteit van onze zorgverlening. In 2025 wordt vastgesteld welke projecten en programma’s we al binnen dit thema doen en wat er aanvullend opgepakt moet worden.
  • Passend personeel: alleen met voldoende en goed geschoold personeel zullen we in staat zijn om de gevraagde zorg te leveren. We zullen daarom in blijven zetten op het aantrekkelijk blijven voor ons personeel en het aantrekken van voldoende nieuwe collega’s. Ook vanuit dit perspectief zijn inclusiviteit en diversiteit belangrijke thema’s. Een groot deel van dit thema is al onderdeel van de meerjarige HR strategie. De stappen die in 2024 zijn gemaakt staan beschreven in hoofdstuk 3.1.
  • Passende bedrijfsvoering: werken in schaarste vraagt om een optimale organisatie van de zorg en een gezond kostenniveau ten opzichte van de opbrengsten. We sturen daarom op een gezonde bedrijfsvoering die leidt tot een efficiënte inrichting van zorgprocessen en een gezond operationeel resultaat. In hoofdstuk 3.2 staat beschreven welke stappen in 2024 zijn gezet. In 2025 wordt verder vastgesteld welke lopende projecten en programma’s binnen dit thema’s doorgezet worden en wat er aanvullend nodig is de komende jaren. 
  • Passende vastgoedkeuzes: als we de zorg op een andere manier gaan leveren moeten we er voor zorgen dat onze gebouwen hierop aansluiten; niet alleen op de korte termijn maar ook over twintig jaar. Met de keuze voor behoud van bestaande locaties en de aangepaste uitgangspunten hebben we een opgave om de twee nieuwe scenario’s uit te werken en te besluiten over een nieuwe vastgoedstrategie. Binnen dit thema heeft in 2024 de start van het onderzoek prioriteit gehad. Dit omdat de doorlooptijd tot realisatie nog enkele jaren duurt. Als op basis van het onderzoek de profilering van de verschillende locaties duidelijk wordt, zijn er nog verschillende stappen in uitwerking en uitvoering nodig om de profilering te realiseren.  

2.1.1 Het jaar 2024 in het kort

2.1.2 Samenwerking met partners in de regio en daarbuiten

Het Spaarne Gasthuis staat niet op zichzelf. Het Spaarne Gasthuis levert de zorg als onderdeel van een keten aan verschillende partners, verspreid in de regio.

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een landelijk akkoord dat de zorg in Nederland moet verbeteren door samenwerking tussen zorgaanbieders, zorgverzekeraars en andere betrokken partijen te stimuleren. In de regio Kennemerland zijn verschillende initiatieven opgezet in het kader van dit akkoord. De focus ligt op het verbeteren van de samenwerking en zorgprocessen binnen de regio, met nadruk op persoonsgerichte zorg en het verminderen van de zorgdruk.

Er zijn in 2024 initiatieven gestart casu quo vervolgd rondom de volgende thema's:

  • Zorgcoördinatie en samenwerking: zorgaanbieders in Kennemerland werken samen om patiënten beter en sneller de juiste zorg te bieden. Dit kan betekenen dat huisartsen, ziekenhuizen, zorginstellingen en andere zorgprofessionals gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de zorg van een patiënt, waarbij de patiënt centraal staat. Hiervoor is in oktober 2024 een snelle toets ingediend.
  • Digitale zorg en e-health: initiatieven rondom digitale hulpmiddelen voor zelfmanagement, zoals apps voor gezondheid en welzijn, of het verbeteren van digitale communicatie tussen zorgverleners en patiënten. Bijvoorbeeld de koppeling van de ambulanceritten aan het elektronisch patiëntendossier (EPD) van het ziekenhuis waardoor persoonsgegevens en uitslagen zichtbaar zijn voordat de patiënt op de spoedeisende hulp (SEH), eerste hartlonghulp (EHLH) of verloskunde aankomt.
  • Zorg voor kwetsbare groepen: het verbeteren van de zorg voor oudere patiënten, mensen met een chronische aandoening of mensen met een complexe zorgvraag. Dit door regionale samenwerking en zorg op maat.
  • Preventie en gezonde leefstijl: regionale projecten gericht op het bevorderen van preventieve zorg, zoals het stimuleren van gezonde leefstijlkeuzes en het voorkomen van chronische aandoeningen. Dit met name door een pilot in Schalkwijk.

Ook bovenregionaal vindt samenwerking plaats. Op 7 november 2023 is de intentieverklaring getekend voor de samenwerking van 13 ziekenhuizen in het regionaal kankernetwerk in de provincies Noord-Holland en Flevoland. De samenwerking richt zich op zorg, onderzoek, onderwijs en opleiding en een betere organisatie van oncologische zorg in de regio. Ook voor deze formele samenwerking, waren er al meerdere regionale tumorwerkgroepen actief, maar 2024 was het eerste jaar in de huidige vorm van samenwerking. In 2024 is naast het inrichten van de samenwerking, met name aandacht besteed aan de impactanalyses die door SiRM zijn uitgevoerd in het kader van de landelijke beleidsvoornemens voor concentratie en spreiding van bepaalde oncologische zorg. 

2.1.3 Sociale innovatie via Spaarne Labs

Met onze zorgverlening dragen we bij aan het bevorderen van de gezondheid en kwaliteit van leven van de 500.000 inwoners in onze regio. Daarbij weten we dat er vele factoren bijdragen aan gezondheid en kwaliteit en dat we daarvoor ook breder willen kijken. Dit vraagt om sociale innovatie. Hierdoor blijven wij ons uitdagen om als organisatie mee te bewegen in de veranderende omgeving waarin we werken. En waarin we de groeiende zorgvraag met de regio gaan opvangen met dezelfde aantallen medewerkers.

In 2024 heeft Spaarne Labs zich verder ontwikkeld als dé plek waar sociale innovatie en samenwerking centraal staan. Samen met teams en individuele medewerkers van het Spaarne Gasthuis én externe partners hebben we gewerkt aan nieuwe mogelijkheden om zorg anders te organiseren en toegankelijk te houden. Onze focus lag op experimenteren, leren en co-creatie, met een sterke nadruk op het verbinden van professionals, patiënten en maatschappelijke partners.

Hoogtepunten van 2024

  • Innovatiechallenge – Het Beste Idee van het SG: voor de tweede keer organiseerden we deze interne competitie. Uit een kleine 50 inzendingen selecteerden we zes finalisten die gedurende een halfjaar zijn begeleid bij het verkennen van hun vraagstuk en het uitwerken van mogelijke oplossingen. De editie 2025 is inmiddels gestart en heeft opnieuw tientallen inzendingen opgeleverd.
  • Experimenteren met innovatie-opdrachten in verpleegkundige vervolgopleidingen: elf verpleegkundigen voerden tijdens hun vervolgopleiding een innovatie-opdracht uit, gericht op het ontwikkelen van oplossingen voor praktijkproblemen op hun afdeling. Dit succesvolle experiment wordt in 2025 verder ontwikkeld als structureel onderdeel van het opleidingsaanbod.
  • Samenwerking in de wijk: in samenwerking met een sociaal makelaar en Zorgbalans verkenden we nieuwe verbindingen tussen medische ziekenhuiszorg en zorg in de wijk. Zo liep op de SEH de bestuurder van Zorgbalans mee. En met debatcentrum De Pletterij organiseerden we dialoogsessies over toekomstbestendige zorg en zorg rondom het levenseinde. Deze initiatieven leverden niet alleen verfrissende inzichten op, ook nieuwe samenwerkingen die in 2025 worden voortgezet.
  • Week van de Sociale Innovatie: met een borrelpakket en gesprekkaartjes als ijsbrekers stimuleerden we medewerkers tijdens de Week van de Sociale Innovatie om vernieuwende ideeën te bespreken en samen naar oplossingen te zoeken. En we brachten ons eerste online magazine Spaarne Labs Talks uit, vol interviews en inspiratie rondom sociale innovatie. Het magazine is te lezen door het scannen van de QR-code op deze pagina.
  • Facilitatie van team- en inspiratiesessies: op verzoek faciliteerden we diverse teamsessies rondom innovatie en verandering voor afdelingen binnen het ziekenhuis. Daarnaast organiseerden we 5 inspirerende lunchsessies. Deze Spaarne Labs Talks mogen inmiddels rekenen op een vast publiek van rond de 100 medewerkers.
  • Week van de Sociale Innovatie:

met een borrelpakket en gesprekkaartjes als ijsbrekers stimuleerden we medewerkers tijdens de Week van de Sociale Innovatie om vernieuwende ideeën te bespreken en samen naar oplossingen te zoeken. En we brachten ons eerste online magazine Spaarne Labs Talks uit, vol interviews en inspiratie rondom sociale innovatie. Het magazine is te lezen door het scannen van de QR-code.

  • Samenwerking met studenten en stagiairs: Spaarne Labs ontving in 2024 zes artsen in opleiding tot specialist (AIOS) voor een innovatiestage. De AIOS lopen een half jaar mee in het team en werken aan een eigen project en leren gaandeweg anders kijken en anders denken. Een student van de Hogeschool van Amsterdam (HvA), richting 'Product ontwerpen', deed bij Spaarne Labs zijn afstudeerstage en ontwikkelde een schoenenhaak. Van september tot en met november 2024 werkte een groep HvA-studenten 'Creative Business' met ons aan een opdracht over toekomstbestendige zorg. Deze samenwerking wordt in 2025 voortgezet met een nieuwe opdracht.

2.2. Kwaliteit & Veiligheid

Het Spaarne Gasthuis levert veilige, effectieve en patiëntgerichte zorg die voldoet aan alle professionele standaarden. Dit doel wordt gerealiseerd door in te zetten op continue verbetering van zorgprocessen en het structureel verankeren van deze verbeteringen in onze werkprocessen. De pijlers van ons meerjarenkwaliteitsbeleid geven richting. 

Afbeelding: Pijlers van het meerjarenbeleid kwaliteit en veiligheid

2.2.1 Basis op orde

In 2024 is gewerkt aan de doorontwikkeling van het kwaliteitsmanagementsysteem Zenya, met de volgende optimalisaties.

  • Interactieve documenten: deze bieden voordelen zoals beter inhoudsoverzicht, directe toegang tot definities, eenvoudige versievergelijking en mogelijkheid tot specifieke verwijzingen en opmerkingen per paragraaf.
  • AI-zoekfunctie: de AI-bot helpt gebruikers documenten snel en eenvoudig te vinden in Zenya.
  • Zenya Search app: veel van onze professionals werken niet achter een bureau, ze staan aan het bed of zijn onderweg. Daarom hebben wij de Search app van Zenya geactiveerd, zodat de documenten voor bepaalde informatie, werkbeschrijvingen, handleidingen en instructies snel en gemakkelijk te vinden zijn op de telefoon.
  • Verbetervolgmodule (VVM): het afgelopen jaar is de VVM verder ontwikkeld. Deze module in Zenya helpt afdelingen om verbeteringen bij te houden, te monitoren en te evalueren. Denk aan verbeteringen naar aanleiding van calamiteiten, interne audits of patiëntfeedback.
  • ‘Goed Gedaan’-formulier: we introduceren het gebruiksvriendelijke ‘Goed-Gedaan’-formulier, geïnspireerd door ‘Learning from Excellence’, waarmee medewerkers elkaar kunnen complimenteren en goede praktijkvoorbeelden en verbeterideeën kunnen delen. Dit initiatief bevordert een positieve mindset, stimuleert verbeteringen en versterkt de samenwerking binnen de organisatie.

2.2.2 Regie op kwaliteitsdata

Gedurende 2024 heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) drie bezoeken afgelegd aan het Spaarne Gasthuis. Tijdens één van deze bijeenkomsten werden drie verbeterdoelen besproken: ondervoeding, continuïteit van zorg en pijnbeleid. Successen en knelpunten, zoals gebrekkige monitoring en organisatorische slagkracht, kwamen aan bod.

IGJ-dialoogsessie Palliatieve Zorg: een multidisciplinaire dialoogsessie bracht zorgprofessionals, patiënten en de inspectie samen om de ambities en verbeterpunten op het gebied van palliatieve zorg te bespreken. Voor 2024/2025 wordt voorgesteld palliatieve zorg als verbeterdoel aan te leveren bij de IGJ, om een continue verbetering binnen dit thema te borgen.

2.2.3 Zorg voor waarde

Medicatieveiligheid: een verbeterde en veilige inrichting rondom medicatieveiligheid, zowel organisatorisch als technisch in EPIC, heeft geleid tot betere patiëntenzorg en een vermindering van medicatiefouten. Dit omvat een actueel medicatieoverzicht bij ieder (eerste) bezoek aan de polikliniek, opname en ontslag. Diverse risico’s binnen zorgprocessen zijn geïdentificeerd en aangepakt.

2.2.4 Patiënt als partner

Patiëntervaringen vormen waardevolle feedback om de dienstverlening en service verder te verbeteren. Doorlopend wordt via de PREM (Patient Reported Experience Measure) op elf thema’s feedback verzameld van alle patiënten. Deze informatie helpt afdelingen om hun processen beter in te richten en de zorg nog beter af te stemmen op de verwachtingen van patiënten.

In 2024 was de ziekenhuisbrede respons op de PREM 20,6%. De gemiddelde score op de elf thema’s over 2024 was 4,4 op een vijfpuntsschaal. De hoogste score werd behaald op het thema ‘schoon werken’ (4,8) en de laagste op het thema ‘samen beslissen’ (3,8). Deze resultaten liggen in lijn met de scores van 2023.

De Net Promoter Score (NPS) meet de mate waarin patiënten het Spaarne Gasthuis aanbevelen aan vrienden, familie en collega’s. Deze score wordt berekend op basis van de vraag of patiënten het ziekenhuis zouden aanbevelen. Het Spaarne Gasthuis behaalde in 2024 een positieve NPS van 36,5, een stijging van 2,1 ten opzichte van het voorgaande jaar.

Via het PREM-dashboard kunnen afdelingen verdiepend inzicht krijgen in de ervaringen van hun patiënten. Deze resultaten worden besproken in de kwaliteitsteams van de afdelingen, waar op basis hiervan eventuele verbeterpunten worden vastgesteld en doorgevoerd.

Het meten van patiënten ervaringen via methoden zoals spiegelgesprekken, focusgroepen en persoonlijke interviews biedt waardevolle inzichten. Spiegelgesprekken, waarbij patiënten of mantelzorgers ervaringen delen met zorgverleners als toehoorders, vergroten het bewustzijn van het patiëntperspectief. Dit heeft een positief effect op gedrag en leidt tot concrete verbeteringen in de zorg. In 2024 hebben verschillende spiegelgesprekken plaatsgevonden bij chirurgie, Baria Nederland en de hematologische-oncologie. Daarnaast zijn er persoonlijke telefonische interviews geweest met patiënten en/of naasten van de afdelingen colorectale chirurgie, klinische geriatrie en kindergeneeskunde.

Een spiegelgesprek is een retrospectief kringgesprek waarin patiënten of mantelzorgers hun ervaringen delen met onafhankelijke gespreksleiders, terwijl zorgprofessionals enkel als toehoorders aanwezig zijn om feedback te ontvangen en verbeterpunten te identificeren. Het doel is om zorgverleners bewust te maken van het patiëntperspectief en hierdoor in staat te stellen concrete verbeteringen door te voeren op basis van de directe, kwalitatieve feedback. De directe ‘face to face’ confrontatie met de ervaring en mening van de patiënt heeft tevens een groot effect op het gedrag van de medewerker.

Andere methoden, zoals focusgroepen en persoonlijke interviews, worden gebruikt voor meer interactieve discussies, om mee laten denken over toekomstige aangepaste zorgverlening of bij privacygevoelige onderwerpen, met elk hun eigen voordelen in het verkrijgen van diepgaande inzichten. Deze methoden bieden waardevolle aanvullingen op kwantitatieve onderzoeken, met een nadruk op veiligheid en openheid in de gesprekken.

Daarnaast voelen de bij een spiegelgesprek betrokken patiënten of mantelzorgers zich na afloop altijd bijzonder serieus genomen en waarderen zij enorm de moeite die het Spaarne Gasthuis heeft genomen om met zo’n groot aantal zorgprofessionals naar hen te komen luisteren.

2.2.5 Samen Beslissen

In 2024 is verder onderzocht hoe Samen Beslissen verbeterd kan worden. Vanuit de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) is een wensenscan gedaan waarmee in 2025 gekeken wordt hoe in het Spaarne Gasthuis aan het landelijk programma Uitkomstgerichte Zorg fase II voldaan wordt zodat zorgverleners en patiënten samen keuzes maken die passen bij de persoonlijke situatie van de patiënt. De pilot keuzehulpen is afgerond en er wordt gekeken hoe dit in de toekomst geïmplementeerd kan worden.

2.2.6 Veilig samenwerken

Learning Teams en cultuur van veiligheid: alle calamiteitenonderzoekers zijn getraind in de Learning Team-methode (Safety II). Deze methode wordt steeds meer toegepast waarbij een multidisciplinaire groep betrokken zorgprofessionals samen reflecteert op incidenten of uitdagingen om te leren en processen te verbeteren, met een focus op dialoog, samenwerking en praktische oplossingen. Uit evaluaties blijkt dat medewerkers de cultuur tijdens de Learning Team-methode als veilig ervaren en elkaar goed ondersteunen na incidenten. Verbetermaatregelen worden gemonitord in de verbetervolgmodule en besproken tijdens kompasgesprekken.

Samenwerking en governance: de samenwerking tussen afdeling Kwaliteit en Veiligheid (K&V), regieverpleegkundigen, kwaliteitsartsen en het Verpleegkundige Staf Convent (VSC) is in het afgelopen jaar geïntensiveerd. Deze netwerksamenwerking heeft als doel om de kwaliteit en veiligheid van de zorg te versterken door gebruik te maken van de specifieke expertise en ervaringen van verschillende disciplines. Een voorbeeld hiervan is het kwaliteitsteam op iedere zorgafdeling waarin de zorgprofessionals vertegenwoordigd zijn. De samenwerking leidt tot het verbeteren van processen en het implementeren van projecten.

De focus op kwaliteit is binnen het ziekenhuis verder versterkt door in te zetten op de doorontwikkeling van de kwaliteitsteams. Doel van de doorontwikkeling is een versterking van de samenwerking tussen verpleegkundigen en kwaliteitsadviseurs, waarbij door juiste verdeling van taken en verantwoordelijkheden het continu verbeteren meer in het denken en handelen van de kwaliteitsteams komt. Ook tijdens de kompasgesprekken is kwaliteit en veiligheid prominenter op de agenda gezet, wat heeft geleid tot meer gerichte aandacht voor dit thema in de dagelijkse praktijk.

Tevens is in 2024 verder gewerkt aan een nieuwe governance-structuur ten aanzien van kwaliteit en veiligheid. Deze structuur bevat heldere rapportagelijnen en stimuleert integrale samenwerking op alle niveaus binnen de organisatie. Hiermee wordt niet alleen de transparantie verbeterd, maar wordt ook de effectiviteit van het werken aan kwaliteit en veiligheid van zorg verder verhoogd. 

2.2.7 Huiselijk geweld

De early warning tool, ERASE, is ingebouwd in Epic en iedere klinische oudere (vanaf 70 jaar) dient nu gescreend te worden op het vermoeden van ouderenmishandeling. Het project ERASE (Early Warning Tool Screening Ouderenmishandeling) heeft met zijn tweede plaats tijdens de geriatriedagen een indrukwekkend resultaat behaald. Dit project, een samenwerking tussen meerdere ziekenhuizen en onderwijsinstellingen, heeft duidelijk de aandacht getrokken binnen de zorgsector.

De recente updates van de modules rondom de meldcode huiselijk geweld in de digitale leeromgeving LIZ (Leren Innoveren Zelfontplooiing), dragen ook bij aan betere signalering en opvolging, mede door actuele casuïstiek en efficiëntere leermodules. 

2.3. Mensgerichte zorg

Het Spaarne Gasthuis streeft ernaar dat zowel patiënten als medewerkers zich gehoord, gezien en begrepen voelen. Dit is een continu proces van verbeteren, met aandacht voor goede uitkomsten, leren van elkaar en het verbeteren van zorg en werkklimaat.

2.3.1 Workshops mensgerichte zorg

Tijdens de workshops mensgerichte zorg werd aan de slag gegaan met “wie ben ik en wie zijn mijn teamleden?”, “mensgericht zorgen” en "bejegening naar elkaar en naar de patiënt". Zeven afdelingen verspreid over 15 sessies hebben één van deze workshops gevolgd.

2.3.2 Mensgerichte omgeving

Het ziekenhuis richt zich op het creëren van een omgeving die zowel de patiënt als de medewerker ten goede komt, gebaseerd op het Healing environment concept (1). Dit is beschreven in het Beeld Kwaliteitsplan (BKP). In februari 2024 is het handboek BKP waarin een praktische uitwerking van het BKP staat beschreven, vastgesteld en wordt het toegepast bij verbouwingen in het Spaarne Gasthuis.

2.3.3 Gastvrijheidsrondes

Na een onderbreking in 2023 zijn gastvrijheidsrondes in 2024 hervat. Het doel van deze gastvrijheidsrondes is om feedback van zowel patiënten als medewerkers te verzamelen. In 2024 werden 25 poliklinieken en 12 klinieken bezocht. Patiënten gaven feedback over de vriendelijkheid en deskundigheid van medewerkers, maar ook over lange wachttijden en onduidelijkheden rondom het digitaal en centraal aanmelden. Gesloten balies bij de poliklinieken voelen niet gastvrij en creëren onzekerheid bij patiënten of ze wel op de juiste plek zitten en of ze wel gezien zijn.

Vanuit de medewerkers kwam het signaal dat zij zich niet altijd gehoord voelen door het (hoger) management, dat de taakverdeling tussen teamleider en afdelingshoofd niet altijd helder is en dat er soms onduidelijkheid bestaat over de rol van de teamleider. Ook is er behoefte aan meer teambuilding, maar is er het gevoel dat hier niet altijd tijd voor is. Deze signalen zijn besproken in de regiegroep mensgerichte zorg en teruggekoppeld aan HR.

2.3.4 Ambassadeurs mensgerichte zorg

In 2024 werden er drie inspiratiesessies georganiseerd voor ambassadeurs van mensgerichte en kindvriendelijke zorg. Tijdens deze sessies werden goede ideeën gedeeld en werd er met elkaar gesproken hoe de rol van ambassadeur invulling te geven. Ook werden in 2024 vier nieuwsbrieven gepubliceerd samen met de commissie Kindvriendelijk.

2.3.5 Nog meer dit jaar

Wat gebeurde er nog meer in 2024? De praatplaat mensgerichte zorg is geüpdatet en verspreid in het huis. Op deze nieuwe praatplaat is het thema mensgerichte zorg geïntegreerd weergegeven in de missie en visie van het Spaarne Gasthuis. Er is een periodiek overleg gestart met adviseurs uit omliggende ziekenhuizen voor interregionale kennisuitwisseling. Samen met Spaarne labs is de filmvertoning van Human Forever, een documentaire van Teun Toebes en Jonathan de Jong over mensen met dementie, georganiseerd. Het initiatief van een collega om gedenkkaartjes te ontwerpen voor en beschikbaar te stellen aan alle afdelingen is uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een mooie kaart die door medewerkers kan worden uitgedeeld aan patiënten en diens naasten bij een ingrijpende gebeurtenis. Trainers van Omdenken hebben in het Spaarne Gasthuis een inspirerende training verzorgd hoe om te gaan met de steeds terugkerende uitdagingen in ons werk én te blijven denken in mogelijkheden.

(1) In het Healing environment concept worden de effecten van groen op de gezondheid van de patiënt beschreven:

- Planten in de wachtruimte verminderen stress-, angst- en pijngevoelens.

- Uitzicht op bomen zorgen voor een bijna 10% kortere ligduur na een galblaasoperatie vergeleken met uitzicht op een stenen muur.

- Uitzicht op bomen zorgt voor 30% minder zware pijnstillers.

2.4. Van klacht naar aanbeveling

2.4.1 Klachten

Alle klachten worden geregistreerd in de klachtenmodule van het kwaliteitssysteem Zenya. De bij de klacht betrokken afdelingshoofden en managers kunnen de registratie realtime inzien en er kunnen geanonimiseerde rapportages per tijdsperiode worden uitgedraaid. Deze rapportages worden ter lering besproken binnen een vakgroep- of teamoverleg. Een klacht wordt op deze manier gebruikt als feedback van patiënten op de zorgprocessen.

In 2024 is verder gebouwd aan meer gesprekken met zorgverleners en mondelinge bemiddeling van klachten. Een groot deel van de indieners van de klachten heeft persoonlijk contact gehad met betrokken dokters en/of medewerkers. Dit is als prettig en constructief ervaren. Door het snelle contact met de klachtenfunctionaris en de inzet van afdelingshoofden en artsen is 50% van de klachten binnen een week en 72% van de klachten binnen drie weken afgehandeld. Hiermee is de doorlooptijd van de klachten in 2024 nagenoeg gelijk gebleven. 

Er zijn 802 klachten ingediend bij de klachtenfunctionaris. Daarvan zijn 35 klachten niet in behandeling genomen, omdat er geen machtiging en/of aanvullende gegevens zijn verstrekt. 49 klagers hebben telefonisch contact opgenomen met de klachtenfunctionaris over een mogelijke klacht, maar hebben hun klacht uiteindelijk toch niet doorgezet.  

2.4.2 Klachtencommissie

In 2024 zijn 12 klachten beoordeeld door de klachtencommissie waarvan er 7 in 2023 zijn ontvangen. Van deze klachten zijn 3 klachten gegrond, 2 klachten deels gegrond en deels ongegrond en 7 klachten ongegrond verklaard. 

In 2024 zijn 15 klachten binnengekomen bij de klachtencommissie, waar van 3 klachten de behandeling nog in 2025 doorloopt. Daarnaast zijn 6 klachten ingetrokken door de indieners van de klacht of hebben we geen verdere reactie mogen vernemen.

2.4.3 Tuchtrecht

Er zijn dit jaar zes tuchtklachten ingediend tegen BIG-geregistreerde beroepsbeoefenaren die werkzaam zijn in het Spaarne Gasthuis. Bij deze tuchtklachten waren in totaal 14 beroepsbeoefenaren betrokken. Van deze zes tuchtklachten werden er 3 ongegrond verklaard, één niet ontvankelijk en was er één waarbij de klager de klacht terugtrok tijdens de voorbehandeling. Eén tuchtklacht was in het verslagjaar nog niet behandeld. 

2.4.4 Calamiteiten

In 2024 heeft de calamiteitencommissie van het Spaarne Gasthuis 17 calamiteiten gemeld bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en onderzocht. Het betrof een divers scala aan afdelingen en sommige meldingen betroffen meerdere afdelingen. Er zijn geen signalen dat er meer calamiteiten op een bepaalde afdeling plaatsvinden. Er is geen specifieke oorzaak aan te wijzen voor deze verdubbeling ten opzichte van 2023. Het laat zien dat de patiëntveiligheidscultuur binnen het Spaarne Gasthuis bijdraagt aan een grote meldingsbereidheid onder medewerkers.

Er zijn vier onderzoeken uitbesteed aan een extern bureau, onder andere vanwege de complexiteit en het specialistische karakter van een aantal incidenten.

Het Spaarne Gasthuis is door twee organisaties benaderd met vragen over een calamiteit waarbij het Spaarne Gasthuis onderdeel uitmaakte van de keten, maar uiteindelijk geen rol bleek te spelen.

Daarnaast heeft de IGJ tweemaal vragen gesteld over een door hen ontvangen melding. Deze vragen zijn door het Spaarne Gasthuis beantwoord, waarna de IGJ concludeerde dat de incidenten niet voldeden aan de definitie van een calamiteit zoals bedoeld in artikel 11, eerste lid, onder a van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).

De IGJ is tevreden over de manier waarop het Spaarne Gasthuis de calamiteitenonderzoeken uitvoert en over bestuurlijke reacties die zij ontvangen. In 2024 heeft de IGJ over één calamiteitonderzoek aanvullende vragen gesteld. Na deze aanvullende vragen te hebben beantwoord, is dit onderzoek alsnog door de IGJ als “voldoende onderzocht” beoordeeld.

Het belangrijkste doel van calamiteiten onderzoek is, samen met de betrokken professionals, het verbeteren van de patiëntveiligheid en kwaliteit van zorg. De focus ligt op het met elkaar ontdekken van verbeterpotentieel naar aanleiding van de analyse van het incident. In 2024 zijn er 64 verbetermaatregelen geformuleerd. Deze verbetermaatregelen worden door de zorgmanagers opgepakt en door de raad van bestuur tijdens de periodieke kompasgesprekken gemonitord.

Het Spaarne Gasthuis verbetert continu op het gebied van het calamiteitenonderzoek. Zo is het hele proces van het calamiteitenonderzoek in kaart gebracht en zijn interne afspraken aangescherpt, waardoor het proces effectiever en efficiënter verloopt. Daarnaast zijn de calamiteitenonderzoekers in 2024 getraind in de Learning Teams-methodiek en is een aantal onderzoeken via deze Safety II methode onderzocht. Op die manier is er steeds meer sprake van waarderend onderzoek en worden de verbetermaatregelen in samenspraak met de professionals vormgegeven.

Het is belangrijk om veel aandacht te hebben voor de betrokkenen na een calamiteit, de zogenaamde second victims. Na een incident is het belangrijk het vertrouwen van de patiënt in de zorg en zorgverleners te herstellen. Hetzelfde geldt voor zorgverleners en het vertrouwen in zichzelf bij het uitvoeren van hun dagelijks werk. Peersupport neemt proactief contact op met betrokken zorgprofessionals in het kader van goed werkgeverschap en om ervoor te zorgen dat deze professionals niet voortijdig uitvallen. Het blijkt dat zorgverleners uit zichzelf niet snel om peersupport vragen. Betrokken professionals krijgen vanaf 2025 de mogelijkheid om reflectievragen te beantwoorden. Dit kan de betrokkene helpen bij het verwerkingsproces en geeft de onderzoekscommissie inzicht, feiten en omstandigheden vanuit ieders perspectief.

Tot slot is de pilot patiënt ondersteuning positief afgerond. Omdat er weinig patiënten gebruik hebben gemaakt van patiënt support zal ook dit actief worden aangeboden aan de patiënt en/of naasten. 

2.4.5 Aansprakelijkstellingen

Het Spaarne Gasthuis lost aansprakelijkstellingen bij voorkeur zelf op een laagdrempelige wijze op, zonder dat men de aansprakelijkheidsverzekeraar van het Spaarne Gasthuis, Centramed, inschakelt. Uitgangspunt is dat het ziekenhuis voor de behandeling van een aansprakelijkstelling de claimant aanbiedt om met elkaar in gesprek te gaan, liefst in aanwezigheid van de hoofdbehandelend medisch specialist. Het ziekenhuis wil op die manier ‘in gesprek blijven’ met een patiënt die een eis tot schadevergoeding neerlegt. Bij Centramed is een zogenaamde stop loss polis afgesloten, waarbij de premie relatief laag is maar het ziekenhuis de totaal uitgekeerde schade tot een hoog bedrag zelf moet dragen als eigen risico.

In het jaar 2024 heeft het Spaarne Gasthuis 34 aansprakelijkstellingen met betrekking tot personen- en vermogensschade ontvangen. 25 van deze aansprakelijkstellingen zijn door het ziekenhuis zelf behandeld, 9 door de verzekeraar. Het aantal van 25 laat na een dalende trend in met name de ‘coronajaren’ sinds vorig jaar weer een stijging zien (vorige jaren respectievelijk 29-16-18-21-25).

Aansprakelijkstellingen die het ziekenhuis altijd zelf behandelt betreffen zaakschade onder een bedrag van € 2500. Er werden 24 gevallen in deze schadecategorie behandeld. Dit aantal blijft redelijk stabiel door de jaren heen.

2.4.6 Geschillencommissie ziekenhuizen

Er werden dit jaar drie klachten ingediend bij de Geschillencommissie Ziekenhuizen. Deze commissie behandelt sinds 2017 klachten en claims waarbij een bedrag van maximaal € 25.000 kan worden geëist. Behandeling vindt plaats nadat ziekenhuis of verzekeraar aansprakelijkheid hebben afgewezen of, in geval van een klacht, deze ongegrond hebben verklaard. Deze laagdrempelige voorziening heeft de juridische status van een bindend advies en de consument kan die inschakelen zonder zich te laten vertegenwoordigen door professionele rechtshulp. Van de in 2024 behandelde geschillen werd in twee gevallen een schadevergoeding toegewezen.