SDG13
Het overgrote deel van de CO₂-uitstoot in de gezondheidszorg wordt met name veroorzaakt door energieverbruik van gebouwen, reisbewegingen van medewerkers en patiënten en geneesmiddelen (zie 'Een stuur voor de transitie naar duurzame gezondheidszorg').
Een deel van deze directe (scope 1) en indirecte (scope 2 en 3) emissies hebben wij voor 2025 in kaart gebracht. Relevante scope 3 emissies, veroorzaakt door geneesmiddelen en reisbewegingen van patiënten en bezoekers, ontbreken nog. Ook niet meegenomen zijn bijvoorbeeld de emissies door de productie van ingekochte materialen.
| CO₂-equivalent in ton | % | |
|---|---|---|
| CO₂ Scope 1 (directe CO₂ emissies) | ||
| Aardgas en overige brandstof gebouwen | 6.605 | |
| Koudemiddel koelinstallaties (lekverlies) | 168 | |
| Sevofluraan | 11 | |
| Goederenvervoer | 61 | |
| Scope 1 Totaal | 6.845 | 35% |
| CO₂ Scope 2 (indirecte CO₂ emissies door energieopwekking) | ||
| Zelf opgewekte zonnestroom (PV) | 0 | |
| Ingekochte elektriciteit | 12.098 | |
| Waarvan groene stroom uit zonne-energie | -3.629 | |
| Waarvan groene stroom uit het buitenland | 0 | |
| Elektrische auto's (laden op de zaak) | 11 | |
| Scope 2 Totaal | 8.480 | 44% |
| CO₂ Scope 3 (overige indirecte CO₂ emissies) | ||
| Drinkwater | 38 | |
| Papier - duurzaam | 25 | |
| Afvalwater | 23 | |
| Afvalverwerking | 24 | |
| Zakelijk reizen medewerkers | 164 | |
| Woon-werkverkeer | 3.729 | |
| Scope 3 Totaal | 4.013 | 21% |
| 2025 CO₂-uitstoot totaal (scope 1,2 en 3) | 19.338 | 100% |
Van de gekwantificeerde CO₂-emissies wordt de grootste uitstoot veroorzaakt door de elektriciteit die het Spaarne Gasthuis inkoopt (44% van de totale voetafdruk). De inkoop van elektriciteit wordt sinds 2021 elk jaar vergroend met groene stroom uit Nederland, waar het Spaarne Gasthuis sinds 2025 30% van inkoopt. De overige 70% betrof in 2025 Europese hernieuwbare energie. Vooruitkijkend is onze ambitie voor 2032 om de elektriciteit volledig ‘groen’ in te kopen (groene stroom opgewekt in Nederland). 1% van ons stroomverbruik wekken wij zelf op met ongeveer 1.400 zonnepanelen op de locaties Hoofddorp en Haarlem Noord.
Op de tweede plaats volgt het aardgasverbruik (en overige brandstoffen), voor verwarming en luchtbevochtiging, met 34%. Door de overstap van aardgas naar duurzame installaties, zoals WKO-systemen en warmtepompen, wordt het gasverbruik van het Spaarne Gasthuis de komende jaren steeds meer verlaagd. Middels onze warmte-koude-opslag in de bodem, in Hoofddorp en Haarlem Zuid winnen wij voor een deel zelf warmte (9889 GJ) en koude (6689 GJ).
Woon-werkverkeer emissies volgen op de derde plaats, op basis van een interne schatting naar aanleiding van een medewerkers enquête, met ongeveer 19%.
Vastgoed-gerelateerde CO₂-uitstoot verminderen:
• Reductie gasverbruik (55% in 2030; 100% in 2050)
• Totaal energieverbruik < 280 kWh/m2 in 2030 en < 200 kWh/m2 in 2050 conform Milieuthermometer Zorg
• 100% inkoop/opwekking groene NL stroom
(In)directe CO₂-uitstoot door vervoers-bewegingen reduceren:
• 100% CO₂-arme eigen bedrijfswagens in 2030
• 7,5% reductie autogebruik woon-werk verkeer
• 30% zorg zonder reisbewegingen
Vastgoed-gerelateerde CO₂-uitstoot verminderen
De energieconsumptie voor het verwarmen en koelen van gebouwen is een belangrijke bijdrage aan de CO₂-voetafdruk van het Spaarne Gasthuis. Dit geldt ook voor de energie die nodig is voor de luchtbehandeling, de verlichting en (medische) apparatuur.
Absoluut in de plus, structureel in de min
Absoluut zien we een lichte stijging van het gasverbruik ten opzichte van 2024, echter structureel hebben we minder gas verbruikt.
Het absolute gasverbruik is met 0,4% licht gestegen ten opzichte van vorig jaar. Tegelijkertijd is er dankzij een aantal structurele gasbesparingsmaatregelen 5% minder gas per graaddag* verbruikt (dat betekent dat het dalende gasverbruik samenhangt met de uitgevoerde energiebesparingsmaatregelen en niet alleen met minder dagen waarop verwarmd moet worden). Zo zijn er twee gasketels in Haarlem Noord en drie in het Lab-gebouw vervangen. Daarnaast zijn de stoomgeneratoren van de Apotheek lager gezet, is in Hoofddorp de stoom naar de keuken afgesloten en zijn er twee rookgascondensors geplaatst. Verder zijn er een aantal leidingen geïsoleerd in Hoofdorp en Haarlem Zuid.
Ten opzichte van 2015 is er al 35% gas bespaard.
*Graaddagen worden gebruikt om na te gaan in welke mate er moet worden verwarmd. Indien de gemiddelde dagtemperatuur onder de 18 graden is, worden voor die dag graaddagen berekend.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Gasverbruik in m3 | m3/graaddag |
|---|---|---|
| 2015 | 4.708,668 | 1.755 |
| 2016 | 4.775,977 | 1.722 |
| 2017 | 4.589,627 | 1.751 |
| 2018 | 4.745,011 | 1.746 |
| 2019 | 4.643,258 | 1.731 |
| 2020 | 4.444,384 | 1.768 |
| 2021 | 4.461,658 | 1.578 |
| 2022 | 3.960,352 | 1.573 |
| 2023 | 3.507,014 | 1.443 |
| 2024 | 3.067,084 | 1.268 |
| 2025 | 3.080,783 | 1.203 |
Ten opzichte van 2024 1% meer elektriciteit verbruikt; besparing van 18% t.o.v. 2015
Het minimaal grotere elektriciteitsverbruik ten opzichte van vorig jaar is grotendeels te verklaren door een maatregel die is genomen om de disbalans in de ondergrondse warmte-koude-opslag in Hoofddorp voor een deel te corrigeren. Wat Haarlem Zuid betreft is er een reductie van 2,9% gerealiseerd aangezien ook meerdere stroom besparende maatregelen zijn genomen: een aantal (afzuigings)ventilatoren en een koelmachine in bouwdeel 6 zijn vervangen. Daarnaast zijn nieuwe airco units geplaatst.
Energie totaaloverzicht
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Elektriciteit grijs in kWh (levering) | Eigen zonproductie in kWh | Elektriciteit groen EU stroom in kWh (levering) | Elektriciteit groen NL in kWh (levering) |
|---|---|---|---|---|
| 2015 | 29.838.546 | 0 | 0 | 0 |
| 2016 | 29.690.732 | 0 | 0 | 0 |
| 2017 | 28.654.090 | 348.999 | 0 | 0 |
| 2018 | 28.965.198 | 393.286 | 0 | 0 |
| 2019 | 28.275.107 | 386.072 | 0 | 0 |
| 2020 | 28.067.877 | 380.842 | 0 | 0 |
| 2021 | 23.447.165 | 362.607 | 798.282 | 2.605.241 |
| 2022 | 22.107.949 | 412.986 | 781.476 | 2.456.439 |
| 2023 | 0 | 374.434 | 22.259.443 | 2.388.106 |
| 2024 | 0 | 344.239 | 21.694.799 | 2.325.576 |
| 2025 | 256.920 | 17.038.874 | 7.302.374 |
De energiecijfers hebben betrekking op het vastgoed in eigendom van het Spaarne Gasthuis en huurlocaties.
Conclusie en vooruitblik
Het totale energieverbruik van alle hoofdlocaties neemt jaarlijks structureel af, waarbij twee van de drie locaties al significant minder kWh/m2 gebruiken dan de 2030 doelstelling 280 kWh/m2. In 2026 gaan wij door met het optimaliseren van onze binnenklimaatinstallaties en doen we energiebesparende investeringen. Bij aanschaf van medische apparatuur wordt het energieverbruik, indien relevant, meegewogen als duurzaamheidscriteria.
Compliance met milieuwet- en regelgeving (m.b.t. vastgoed en breder)
- Het Spaarne Gasthuis heeft één milieuvergunning. Deze heeft betrekking op locatie Haarlem Zuid in verband met een formaline opslag.
- Er zijn in 2025 geen milieu-gerelateerde klachten ontvangen.
- Er zijn in 2025 externe milieucontroles geweest op locatie Hoofddorp en Haarlem Zuid. De opvolging ervan loopt in afstemming met het bevoegd gezag. Deze hebben betrekking gehad op verplichte energiebesparende maatregelen en milieu wet- en regelgeving.
(In)directe CO₂-uitstoot door vervoers-bewegingen reduceren
Naast energiebesparing en groene energie dragen wij door het beperken van mobiliteitsbewegingen van en naar het ziekenhuis bij aan het terugdringen van CO2-uitstoot:
- Wij zetten in op zorg zonder reisbewegingen en verdere digitalisering. In 2025 heeft 21% van de polibezoeken telefonisch of via videobellen plaatsgevonden. Ter vergelijking: voor Covid-19 in 2019 was 15% van de poliafspraken op afstand.
- We hebben ons eigen wagenpark voor een deel vernieuwd. Met 60% van onze wagens rijden we nu elektrisch.
- We zetten in op het stimuleren van duurzamere keuzes voor het woon-werkverkeer, bijvoorbeeld met de fietsregeling die in 2022 is geïntroduceerd. Er wordt gewerkt aan een integrale richtinggevende duurzame vervoersregeling die het gebruik van duurzaam vervoer nog meer stimuleert, naast bestaande stimuleringsinitiatieven zoals de fietsregeling. Door middel van een AFAS-enquête onder alle medewerkers en medische specialisten en relevante extrapolatie van de woon-werkverkeer reisbewegingen, kwamen wij op een CO2-bijdrage van 19% aan de gekwantificeerde CO2-voetafdruk van het Spaarne Gasthuis. Het viel op dat er ten opzichte van 2024 duurzamer wordt gereisd; verhoudingsgewijs meer elektrisch, meer fiets- en ov-kilometers.
- Afdeling inkoop neemt het thema duurzame mobiliteit mee in gesprekken met leveranciers en inkooptrajecten. Zo worden inmiddels diverse koeriersritten volledig elektrisch uitgevoerd.
Reductie van overige broeikasgassen*
Naast CO2 zijn er nog andere broeikasgassen die in een ziekenhuis worden uitgestoten. Denk bijvoorbeeld aan synthetische koudemiddelen die worden gebruikt in koelcellen, vriezers en airco- en klimaatsystemen. Deze kunnen vrijkomen bij lekkage en worden daardoor frequent gemonitord. Daarnaast worden in een ziekenhuis dampvormige anesthetica gebruikt. Ook deze zijn sterke broeikasgassen. Daarom besloot zeven jaar geleden de vakgroep anesthesie van het Spaarne Gasthuis met het oog op duurzaamheid zo min mogelijk dampvormige anesthetica (zoals Sevofluraan) te gebruiken. In vergelijking met 2017 gebruikten ze in 2025 81% minder van deze damp (Sevofluraan). Schadelijkere dampvormige anesthetica zoals Desfluraan en Isofluraan gebruiken we helemaal niet, lachgas alleen nog in enkele gevallen.
Gebruik van damp
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| # flessen sevolfluraan 1 250 ml | |
|---|---|
| 2017 | 783 |
| 2018 | 740 |
| 2019 | 574 |
| 2020 | 309 |
| 2021 | 155 |
| 2022 | 181 |
| 2023 | 191 |
| 2024 | 189 |
| 2025 | 147 |
Verbruik van ons meest gebruikt dampvormig anestheticum Sevofluraan
*Overige broeikasgassen hebben een ander Global Warming Potential dan CO2 en worden voor de vergelijking uitgedrukt in CO2-equivalent in het scope 1,2,3 overzicht bovenaan.