Circulair
Voor het leveren van zorg zijn veel medische hulpmiddelen, instrumenten en apparatuur nodig. Maar ook meubilair, bedrijfskleding, wasgoed, facilitaire producten en uiteraard voedingsproducten worden in grote hoeveelheden gebruikt en verbruikt. In de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 zijn afspraken gemaakt om zo efficiënt en spaarzaam mogelijk met grondstoffen om te gaan. Ook het Spaarne Gasthuis heeft zich hieraan gecommitteerd en heeft ambities uitgesproken op het gebied van (rest)afvalreductie, duurzame vernieuwbouw en duurzaam inkopen.
• Duurzame inkoopcriteria zijn toegepast voor 100% op inkooptrajecten in scope in 2026
• Reductie medische hulpmiddelen (wegwerp) conform Green Deal Duurzame Zorg
Duurzame vernieuwbouw
Afvalreductie en –recycling:
• -35% afval in 2030 t.o.v. 2021 (exclusief bouwafval)
• -25% restafval in 2026 t.o.v. 2021
• Subdoel: maximaal 50% van al het afval is restafval in 2028
Bij het maken van duurzame keuzes op het gebied van circulair houden we onder meer rekening met het R-ladder model, dat helpt om circulair werken vorm te geven met de focus op waarde behoud. Met het model focus je eerst op het voorkomen en verminderen van materiaalgebruik. De stap die daarop volgt is kijken naar de beste manier van hergebruik of het terugwinnen van de materialen. Hoe hoger op de R-ladder, des te beter.
Duurzame keuzes vóór aanschaf en gebruik
Duurzaamheidsaspecten wegen steeds zwaarder bij inkoop- en investeringsbeslissingen. Het is belangrijk om aan het eind van de keten te kijken wat we met de producten en apparatuur kunnen doen wanneer ze niet meer nodig zijn. Het is minstens zo belangrijk om aan het begin van de keten rekening te houden met de voetafdruk en de recyclebaarheid van producten. Met het toepassen van duurzaamheidscriteria tijdens inkooptrajecten en bij investeringsbeslissingen hebben we daar invloed op.
Keuzes die we al maken:
- De afdeling Inkoop maakt gebruik van een duurzaam inkoopbeleid. Een belangrijk onderdeel van dit beleid is het toepassen van duurzaamheidscriteria bij inkooptrajecten. Duurzaamheid wordt ook meegewogen volgens de Milieuthermometer Zorg eisen.
- We onderzoeken doorlopend voor welke medische artikelen we kunnen overstappen van de wegwerpvariant naar een herbruikbaar alternatief.
- Voor het uitgeven van niet-vloeibare medicatie zijn we overgestapt van plastic medicatiebekertjes naar de papieren variant. Daarnaast hebben wij ons protocol aangepast om de hoeveelheid benodigde medicatiebekertjes significant te verlagen.
- In het eerste kwartaal van 2025 zijn we op alle locaties in het personeelsrestaurant, de winkels en voor de vergaderservice overgestapt op afwasbaar serviesgoed, in plaats van wegwerpservies. Koffiebekers, borden, bakjes en bestek worden nu dagelijks gebruikt, in plaats van de wegwerpvarianten.
- We zijn overgestapt op een nieuwe duurzame wasserij. Zij bieden veel ontwikkelkansen op het gebied van linnen. Daarom wordt er momenteel onderzocht hoe wegwerptextiel nog meer vervangen kan worden door wasbaar textiel.
- De afdelingen Inkoop en Keuken, Catering & Logistiek hebben in 2025 samen gekeken wat er mogelijk is om het assortiment schoonmaakmiddelen te verduurzamen. Zes artikelen zijn omgezet naar duurzamere alternatieven en voor ongeveer 20 artikelen is het, vanuit duurzaamheidsoogpunt, niet meer mogelijk om deze zonder interne afstemming te bestellen.
Gebruik verminderen
Niet alleen in de aanschaf speelt duurzaamheid een belangrijke rol, ook tijdens het gebruik van materiaal, medicijnen en apparatuur is het belangrijk dat we dit zo duurzaam mogelijk doen.
Wat we al doen:
- In 2025 zijn er met de interne bewustwordingscampagne NO RISK? NO GLOVE! 8% niet-steriele handschoenen bespaard. Daarnaast hebben we nog andere interventies gerealiseerd op het gebied van duurzamer (medisch) materiaalgebruik. Dit heeft significant bijgedragen aan een 7% reductie van medische disposables in 2025 ten opzichte van 2024.
- We zoeken steeds afstemming met de apotheek over benodigde hoeveelheden medicatie, zoals voorgevulde spuiten en het aantal dagen standaardlevering van medicatie op naam.
- Op alle locaties van het Spaarne Gasthuis hebben we in 2025 een ‘à la carte’ concept uitgerold, om zo voedselverspilling tegen te gaan en meer keuzevrijheid en flexibiliteit te bieden aan de patiënt. De maaltijden worden per patiënt geportioneerd en verwarmd. Door het nieuwe voedingsconcept zijn er significant minder voedselverliezen.
- Binnen het landelijk programma waaraan het Spaarne Gasthuis ook deelneemt, zijn 21 interventies geselecteerd om materiaalgebruik op verpleegafdelingen te verminderen en duurzame of herbruikbare alternatieven te stimuleren. Van deze interventies hebben we er al 9 geïmplementeerd, zoals het initiatief ‘Samen de Zorg vergroenen’.
- Ten opzichte van vorig jaar is het verbruik van kantoorpapier met 9% afgenomen. Hieraan heeft onder meer een aanpassing in de software bijgedragen. Die dwingt gebruikers om dubbelzijdig te printen, tenzij handmatig enkelzijdig printen wordt aangegeven. In vergelijking met 2018 is het verbruik zelfs bijna gehalveerd.
Kantoorpapier verbruik in kg
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Kg |
|---|---|
| 2018 | 39330 |
| 2019 | 38183 |
| 2020 | 33088 |
| 2021 | 30268 |
| 2022 | 24700 |
| 2023 | 23268 |
| 2024 | 22633 |
| 2025 | 20568 |
Duurzame keuzes na gebruik
Tot slot een aantal voorbeelden hoe we ná de gebruiksfase proberen zo veel mogelijk grondstoffen terug in de keten te brengen:
- Ook in 2025 hebben meubilair en apparatuur een tweede leven gekregen dankzij de Commissie Tweede Kans. Via deze commissie zijn er in 2025 onder andere behandelbanken, verpleegbedden, postoelen, afvalbakken en stoelen gedoneerd aan ‘Stichting Oekraïne heeft hulp nodig’. Zorg en laboratorium apparatuur is dankzij Commissie Tweede Kans naar Gambia, Oekraïne en Nederland gestuurd om een tweede leven te krijgen. Een lokale partij heeft kantoormeubilair ontvangen.
- Hospitality-medewerkers scheiden overgebleven etensresten op de verpleegafdelingen. Dit draagt bij aan een kleinere restafvalstroom van het Spaarne Gasthuis.
- Het koffiedik uit de koffiemachines van de restaurants wordt ingezameld voor een bedrijf uit Haarlem dat het koffiedik gebruikt om oesterzwammen te kweken voor de oesterzwamkroketten.
Afval
Afvalstromen
We maken onderscheid tussen drie hoofdafvalstromen:
- Restafval (69% van het totale afval): afval dat we niet gescheiden kunnen inleveren, omdat het geen schone afvalstroom is of omdat wij dit nog onvoldoende scheiden.
- Gevaarlijk afval (7% van het totale afval): chemisch afval en specifiek ziekenhuisafval, bijvoorbeeld infectueus afval en cytostatica.
- Recyclebaar (niet-gevaarlijk) afval (24%).
| Afvalstroom | KG | % | |
|---|---|---|---|
| Restafval | 696.860 | 69% | |
| Gevaarlijk afval | 72.756 | 7% | |
| Bestaat uit: | Chemisch afval | 16.717 | 1% |
| Specifiek Ziekenhuis Afval | 56.039 | 6% | |
| Afval recyclebaar | 237.331 | 24% | |
| Bestaat uit: | Papier en karton (inclusief vertrouwelijk) | 133.280 | 13% |
| SWILL / GFT | 13.545 | 1,3% | |
| Grof restafval | 36.360 | 3,6% | |
| Plastic, drinkpakken | 30.413 | 3% | |
| Polypropyleen | 4.118 | 0,4% | |
| Hout | 12.880 | 1,3% | |
| Metalen | 595 | 0,1% | |
| Frituurvet | 880 | 0,1% | |
| Glas Bont | 2.045 | 0,2% | |
| Elektronisch afval | 845 | 0,1% | |
| Overig | 2.370 | 0,2% | |
| Eindtotaal 2025 | 1.006.947 | 100% |
10% restafvalreductie t.o.v. 2024 en -24% t.o.v. 2021
In 2025 heeft het Spaarne Gasthuis in totaal 6% minder afval geproduceerd ten opzichte van vorig jaar, waaronder 10% minder restafval. In 2025 zijn er 1% meer DBCs (diagnose-behandelcombinaties) geopend. De hoeveelheid afval die we produceren hebben we daarmee structureel nog verder weten terug te dringen. Onze afvalberg is de afgelopen jaren structureel kleiner geworden voor dezelfde geleverde zorg. Dit hebben we onder meer bereikt door onderzoek te doen naar mogelijkheden om over te stappen van wegwerpproducten op herbruikbare producten, door doorlopend bewustwording te creëren rondom zuinig omgaan met grondstoffen en hergebruik van oude apparatuur/meubilair via de Commissie Tweede Kans.
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Restafval | Recyclebaar | Gevaarlijk afval (chemisch afval en SZA) | Trendline DBC's |
|---|---|---|---|---|
| 2021 | 934308 | 235791 | 160252 | 1210000 |
| 2022 | 842238 | 235258 | 120275 | 1230000 |
| 2023 | 815640 | 230357 | 103816 | 1310000 |
| 2024 | 794896 | 231164 | 95221 | 1380000 |
| 2025 | 696860 | 237331 | 72756 | 1390000 |
24% van het totale afval wordt gescheiden en is recyclebaar (niet-gevaarlijk afval)
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Soort afval | Waarde |
|---|---|
| Papier en karton - 56,2% | 133280 |
| PD & PP - 15,5% | 36891 |
| SWILL / GFT - 5,7% | 13545 |
| Grof restafval - 15,3% | 36360 |
| Hout - 5,4% | 12880 |
| Metalen - 0,3% | 605 |
| Glas bont - 0,9% | 2045 |
| Frituurvet - 0,4% | 880 |
| Elektronisch afval - 0,4% | 845 |
Afbeelding: verhouding niet-gevaarlijke afval recyclebaar