Mensen maken het verschil
Mensen maken het verschil
Mensen maken het verschil. Dat is de visie van het Spaarne Gasthuis. Als topklinisch ziekenhuis nemen we verantwoordelijkheid voor de zorg in onze regio – nu én in de toekomst. Onze zorgprofessionals spelen daarin een cruciale rol. We zorgen goed voor onze patiënten en voor elkaar. Het leveren van de best mogelijke patiëntenzorg is en blijft onze kernmissie.
Tegelijkertijd voelen we de verantwoordelijkheid om die zorg op een duurzame manier te organiseren. We streven naar ‘de beste zorg met de kleinste ecologische voetafdruk’. Dat betekent: onze positieve maatschappelijke impact versterken en onze negatieve impact op klimaat, milieu en gezondheid zoveel mogelijk beperken.
In 2023 hebben wij daarom de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 ondertekend. Daarmee verbinden we ons aan vijf belangrijke thema’s: het terugdringen van CO₂-uitstoot, het verminderen van grondstoffengebruik, het beperken van milieubelasting door medicatie, het bevorderen van gezondheid en preventie, en het vergroten van bewustwording en kennis over duurzame zorg. Duurzaam denken en handelen willen we verankeren in alles wat we doen – als vanzelfsprekend onderdeel van goede zorg.
Duurzaamheid refereert aan de drie P’s ‘people’, ‘planet’ en ‘prosperity’. In dit duurzaamheidsverslag leggen we de focus op het onderdeel ‘planet’, waarbij terug is te lezen welke activiteiten in 2024 zijn ontplooid om zorgprocessen en ondersteunende diensten in het Spaarne Gasthuis te vergroenen.
Voor uitgebreide informatie over personeels-gerelateerde thema’s, de patiëntenzorg en opleiding en wetenschap verwijzen we naar het Spaarne Gasthuis jaarverslag 2024.
De beste zorg met de kleinste ecologische voetafdruk
De beste zorg met de kleinste ecologische voetafdruk
De zorgsector draagt bij aan klimaatverandering en milieuvervuiling, terwijl deze ontwikkelingen tegelijkertijd zorgen voor nieuwe en toenemende zorgvragen. Denk aan een stijging van infectieziekten, hittestress, allergieën, longaandoeningen en neurologische klachten. Deze paradox – zorg die zowel bijdraagt aan als probeert te beschermen tegen ziekte – maakt de urgentie voor verduurzaming duidelijk. Zorg met de laagst mogelijke impact op klimaat, milieu en leefomgeving is nodig, zonder concessies te doen aan de kwaliteit van zorg en het welzijn van de patiënt (bron: Green Deal Samen werken aan duurzame zorg).
In lijn met de Green Deal Duurzame Zorg 3.0 zetten wij als ziekenhuis in op verschillende duurzame thema’s:
- Vermindering van CO₂-uitstoot: De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor zo’n 7% van de landelijke CO₂-uitstoot. Wij richten ons op het terugdringen van directe en indirecte CO2-emissies, onder andere door energiebesparing, inzet op groene energie, duurzame mobiliteit en een efficiënte omgang met medicijnen. Lees meer in het hoofdstuk CO₂-voetafdruk.
- Meer circulariteit: We willen zoveel mogelijk grondstoffen opnieuw gebruiken en inzetten op hergebruik. In de zorg gebruiken we veel materialen, van medische hulpmiddelen tot bedrijfskleding en voeding. Minder verspilling en bewuste inkoop helpen ons hierbij. Lees verder in het hoofdstuk Minder grondstoffengebruik.
- Minder milieubelasting door medicatie: Medicijnresten kunnen in het milieu terechtkomen en schade toebrengen aan ecosystemen. We zoeken actief naar manieren om dit zo veel mogelijk te voorkomen. Zie het hoofdstuk Minder milieubelasting medicatie.
- Gezonde omgeving en leefstijl: Preventie en gezondheidsbevordering zijn essentieel. Door in te zetten op gezonde leefgewoonten en leefomstandigheden, kunnen we ziekte voorkomen en de zorgvraag verlagen. Dat draagt ook weer bij aan een lagere milieu-impact. Lees meer in het hoofdstuk Goede gezondheid en welzijn van patiënten en medewerkers.
- Bewustwording en kennisdeling: Duurzaamheid begint bij bewustzijn. Daarom besteden we aandacht aan de relatie tussen zorg, klimaat, milieu en gezondheid – met name in ons onderwijs aan (toekomstige) zorgprofessionals en in de bewustwording onder medewerkers. Zie het hoofdstuk Wij leiden de professionals van de toekomst op.
Deze speerpunten hebben wij visueel samengebracht in onze praatplaat duurzaamheid: een overzicht waarin in één oogopslag zichtbaar is hoe wij als ziekenhuis bijdragen aan toekomstbestendige zorg.
Onze inzet voor de Sustainable Development Goals
Onze inzet voor de Sustainable Development Goals
Het Spaarne Gasthuis onderschrijft de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Als maatschappelijke organisatie, grootste werkgever én opleider in de regio voelen wij de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een gezonde en duurzame samenleving.
SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn: We zetten ons dagelijks in voor de gezondheid en het welzijn van onze patiënten en onze medewerkers.
SDG 4 - Kwaliteitsonderwijs: We leiden de zorgprofessionals van de toekomst op, met veel aandacht voor wetenschappelijk onderzoek, innovatie en duurzame zorg. Zo dragen we bij aan de verdere ontwikkeling van het vak én aan toekomstbestendige patiëntenzorg.
SDG 12 – Verantwoorde consumptie en productie: We werken stap voor stap aan een circulaire bedrijfsvoering. Dat betekent dat we zorgvuldig omgaan met grondstoffen, verspilling tegengaan en duurzame keuzes maken binnen onze zorg- en ondersteunende processen.
SDG 13 – Klimaatactie: We verminderen onze CO₂-uitstoot door onze gebouwen, energievoorziening en mobiliteit te verduurzamen. Ook het zuinig gebruik van medicatie en materialen en duurzaam inkopen dragen bij aan het verkleinen van onze ecologische voetafdruk.
Duurzaamheidsbeleid en –organisatie
Duurzaamheidsbeleid en –organisatie
Het integreren van duurzaamheid in de bedrijfsvoering is een continu proces, waarbij een aantal stappen relevant zijn voor ons.
Ten eerste creëren we bewustzijn over duurzaamheid binnen de organisatie, bijvoorbeeld middels diverse bewustwordingsacties en onze groene ambassadeurs op zorg- en ondersteunende afdelingen.
Praktijkvoorbeeld: Verduurzamen doe je samen - ‘De groene checklist challenge’
In het laatste kwartaal van 2024 hebben wij op alle locaties een challenge georganiseerd om onze medewerkers aan te moedigen van groen denken over te gaan naar groen doen. Hiervoor hebben we De Groene Checklist ontwikkeld, samen met het OLVG. De checklist bestaat uit 20 eenvoudige en praktische tips om een afdeling te verduurzamen. Van energie besparen en afval verminderen tot het zuiniger omgaan met medicatie. Meer dan een maand lang is er op de deelnemende afdelingen extra aandacht geweest voor het verbeteren van duurzaamheid aan de hand van concrete tips. Met behulp van een jury zijn er drie winnaars gekozen in de categorieën ‘beste zorgafdeling’, ‘’beste ondersteunende afdeling’ en ‘beste duurzame idee’.
Ten tweede bepalen wij de scope en geven wij prioritering aan wat betreft duurzaamheidsthema’s, doelen en –ambities. Het in 2021 vastgestelde Spaarne Gasthuis Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2021-2030 omvat concrete duurzaamheidsdoelen en gekwantificeerde ambities per doelstelling. Relevante duurzame initiatieven die bijdragen aan de meerjarendoelen worden periodiek geïnventariseerd en de prioritering van projecten en initiatieven vindt onder meer plaats op basis van verwachte duurzaamheidswinst, uitvoerbaarheid/haalbaarheid en financiële impact van het initiatief.
Ten derde verankeren wij duurzaamheid in de organisatiestructuur en werken wij continu aan implementatiestrategieën voor het behalen van de gedefinieerde doelen. De bestaande organisatiestructuur duurzaamheid vormt de basis hiervoor met de, aan de raad van bestuur rapporterende, regiegroep duurzaamheid, de adviseur duurzaamheid, de Green Teams (groepen collega’s van dezelfde afdeling, die samen onderzoeken hoe ze hun afdeling kunnen verduurzamen) en diverse duurzaamheidswerkgroepen. Geïdentificeerde duurzaamheidsdoelen worden op organisatieniveau nagestreefd. Aangezien er een bijdrage van alle zorg- en ondersteunende afdelingen nodig is, wordt duurzaamheid vanaf 2025 onderdeel van de Planning & Control cyclus, waarbij alle afdelingen minimaal één duurzaamheidsinitiatief kiezen en nastreven. De regiegroep duurzaamheid houdt regie over de duurzaamheidsbijdragen op afdelingsniveau en hoe deze bijdragen aan onze lange termijn doelen.
Praktijkvoorbeeld: Kernteam Groene Keuze Medisch helpt groene ideeën te realiseren
Regelmatig worden in ons ziekenhuis hele interessante suggesties gedaan om ons zorgproces te verduurzamen en ons materiaalverbruik te verminderen. Nu konden wij intern onvoldoende waarborgen dat er een effectieve opvolging en uitwerking van deze ideeën plaats vond, omdat er nog geen proces was ingericht. Daarom is het kernteam Groene Keuze Medisch opgericht, om de ideeën (bijvoorbeeld van Green Teams) over het verduurzamen van onze zorgprocessen beter op te volgen en te waarborgen. Wat doet het kernteam? Het Groene Keuze Medisch kernteam inventariseert alle verbetersuggesties en zorgt ervoor dat deze op praktische en financiële haalbaarheid (passend binnen de huidige wet- en regelgeving) en duurzaamheidswinst worden onderzocht. Afhankelijk van de uitkomst van het onderzoek worden er relevante afdelingen in huis betrokken voor een mogelijke uitvoering van het idee. Hiermee waarborgen wij dat er geen groene suggesties tussen wal en schip vallen en de onderzoeksresultaten voldoende gedocumenteerd zijn zowel voor ‘go’ als ‘no-go’ beslissingen. De eigenaar van alle initiatieven is niet het kernteam Groene Keuze Medisch; de initiatieven zijn in de lijn belegd (zorg en/of ondersteunend).
Ten vierde maken we duurzaamheid meetbaar en onze duurzaamheidsprestaties inzichtelijk middels (half)jaarlijkse interne en externe rapportages, instrumenten zoals de CO2-routekaart en het milieumanagementsysteem Milieuthermometer Zorg.
Het proces eindigt niet bij de stap ‘meten en rapporteren’. De periodiek in kaart gebrachte duurzaamheidsresultaten helpen bewustzijn te creëren en bij het verdere aanscherpen van doelen, ambities, strategie en beleid.