SDG13
Uit onderzoek van Gupta Strategists uit 2019 blijkt dat de CO2-uitstoot bij zorginstellingen met name veroorzaakt wordt door energiegebruik van gebouwen, reisbewegingen van zorgmedewerkers en patiënten en geneesmiddelen. Een deel van deze directe (scope 1) en indirecte (scope 2 en 3) emissies hebben wij voor 2022 in kaart gebracht. Relevante scope 3 emissies, veroorzaakt door geneesmiddelen en reisbewegingen van patiënten en bezoekers, ontbreken (nog). Ook niet meegenomen zijn bijvoorbeeld de emissies door externe verwerking van afval of productie van ingekochte materialen.
| CO₂-equivalent in ton | % | ||
|---|---|---|---|
| Scope 1 (directe CO₂-emissies) | |||
| Aardgas en overige brandstof gebouwen | 7.940 | 35,30% | |
| Koudemiddel koelinstallaties (lekverlies) | 31 | 0,10% | |
| Sevofluraan | 13 | 0,10% | |
| Goederenvervoer | 59 | 0,30% | |
| Scope 1 Totaal | 8.043 | ||
| Scope 2 (indirecte CO₂-emissies door energieopwekking) | |||
| Zelf opgewekte zonnestroom (PV) | 0 | 0,00% | |
| Ingekochte elektriciteit | 12.847 | 57,20% | |
| Waarvan groene stroom uit zonne-energie | -1.285 | -5,70% | |
| Elektrisch wegvervoer (kWh) | 0,5 | 0,00% | |
| Scope 2 Totaal | 11.563 | ||
| Scope 3 (overige indirecte CO₂-emissies) | |||
| Zakelijk reizen medewerkers | 155 | 0,70% | |
| Woon-werkverkeer | 2.643 | 11,80% | |
| Drinkwater | 43 | 0,20% | |
| Papier met milieukeurmerk | 27 | 0,10% | |
| Scope 3 Totaal | 2.867 | ||
| 2022 Totaal (scope 1, 2 en 3) | 22.473 | 100% |
Van de gekwantificeerde CO2-emissies wordt de grootste uitstoot veroorzaakt door de elektriciteit die het Spaarne Gasthuis ‘grijs’ inkoopt (57% van de totale voetafdruk). De inkoop van elektriciteit is in 2021 vergroend met jaarlijks 10% groene stroom uit Nederland (de overige 90% betreft Europese hernieuwbare energie). 2% van ons stroomverbruik wekken wij zelf op met onze rond 1400 zonnepanelen op de locaties Hoofddorp en Haarlem Noord. De focus ligt op dit moment op energie besparen, dit heeft momenteel de voorkeur boven groene stroom (opgewekt in Nederland) in te kopen. Uiteindelijk is besparen de meest duurzame keuze. Vooruitkijkend is onze ambitie voor 2030 om de elektriciteit volledig ‘groen’ in te kopen (groene stroom opgewekt in Nederland).
Op de tweede plaats volgt het aardgasverbruik (en overige brandstoffen), grotendeels voor verwarming, met 35%. De komende jaren willen we zo veel mogelijk af van het gas, door meer inzet op elektriciteit (met het doel deze groen in te kopen). Middels onze warmte-koude-opslag (in de bodem) in Hoofddorp en Haarlem Zuid winnen wij voor een deel zelf warmte (1958 MWh) en koude (1031 MWh).
Woon-werkverkeer emissies volgen op de derde plaats (op basis van een interne schatting) met 12%. Er wordt gewerkt aan een integrale richtinggevende duurzame vervoersregeling die het gebruik van duurzaam vervoer nog meer stimuleert (naast bestaande stimuleringsinitiatieven zoals de nieuwe fietsregeling).
Het Spaarne Gasthuis streeft naar 55% minder (directe) CO2-uitstoot in 2030 t.o.v. 2015 en klimaatneutraliteit in 2050 door het verduurzamen van onze gebouwen, energie en vervoer. Dit is conform de Green Deal Zorg 3.0 en de Europese klimaatdoelen. Daarnaast hebben wij indirect invloed op CO2-emissies, onder meer door zo veel mogelijk zuinig om te gaan met medicatie en materialen, duurzaam in te kopen en ons afval zo veel mogelijk te laten recyclen.
De CO2-uitstoot is verminderd met 8% t.o.v. 2021
De CO2-uitstoot is de afgelopen drie jaar gedaald met 27%. De reductie is onder meer gerealiseerd door het verkopen van locatie Heemstede (m2 reductie), door de 10% inkoop van groene Nederlandse stroom en de uitvoering van energiebesparende maatregelen.
CO2 uitstoot
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Elektriciteit | Brandstof & Warmte | Water & afvalwater | Emissies | Zakelijk verkeer | Goederenvervoer | Kantoorpapier |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2018 | 18.356 | 8.645 | 52 | 245 | 254 | 46 | 44 |
| 2019 | 17.955 | 8.494 | 54 | 328 | 236 | 63 | 43 |
| 2020 | 15.172 | 8.104 | 51 | 313 | 131 | 58 | 36 |
| 2021 | 13.063 | 8.119 | 57 | 147 | 87 | 59 | 33 |
| 2022 | 11.578 | 7.924 | 43 | 45 | 154 | 59 | 27 |
Klik op de legenda voor details
Bron: Milieubarometer (op basis van Spaarne Gasthuis input data). Let op: De CO2-uitstoot door woon-werkverkeer is in 2022 voor het eerst geschat. Aangezien er geen vergelijkende cijfers zijn met de jaren daarvoor is woon-werkverkeer ook niet meegenomen in de grafiek.
Praktijkvoorbeeld: Geweldig resultaat na 5 jaar duurzaam alternatief voor dampvormige anesthetica
Vijf jaar geleden besloot de vakgroep anesthesie van het Spaarne Gasthuis met het oog op duurzaamheid zo min mogelijk dampvormige anesthetica meer te gebruiken. En met succes! In vergelijking met 2017 gebruikten ze in 2022 77% minder van deze damp (Sevofluraan), die bijdraagt aan de uitstoot van broeikasgassen en klimaatverandering.
# flessen Sevofluraan á 250 ml
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | # Flessen |
|---|---|
| 2017 | 783 |
| 2018 | 740 |
| 2019 | 574 |
| 2020 | 309 |
| 2021 | 155 |
| 2022 | 181 |
Verbruik van ons meest gebruikt dampvormig anestheticum Sevofluraan
5% daling stroomverbruik en 12% daling gasverbruik in 2022 t.o.v. 2021
De energieconsumptie voor het verwarmen en koelen van gebouwen is een van de belangrijkste bijdragen aan de CO2-voetafdruk van het Spaarne Gasthuis. Dit geldt ook voor de energie benodigd voor de luchtbehandeling, de verlichting en (medische) apparatuur.
In 2022 zijn diverse energiebesparingsmaatregelen genomen:
- Zo is de koeling op locatie Haarlem Zuid geoptimaliseerd (minder elektra door optimalisatie) en de absorptiekoeler (stoom gevoed) verwijderd (minder gasverbruik).
- We zijn verder gegaan met het toepassen van LED-verlichting.
- Daarnaast zijn er 22 regelingen en draaitijden van luchtbehandelingskasten geoptimaliseerd.
In 2023 gaan wij door met het optimaliseren van onze binnenklimaatinstallaties en doen we energiebesparende investeringen. Bijvoorbeeld door het plaatsen van energiebesparende warmtepompen in Hoofddorp en het toepassen van warmteterugwinning bij vier luchtbehandelingskasten op locatie Haarlem Zuid. Bij aanschaf van medische apparatuur wordt het energieverbruik (indien relevant) meegewogen als duurzaamheidscriteria.
Elektriciteit in kWh
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Elektriciteit grijs in kWh (levering) | Elektriciteit groen in kWh (levering) | Eigen zonproductie in kWh |
|---|---|---|---|
| 2015 | 29.136.942 | 0 | 0 |
| 2016 | 28.931.838 | 0 | 0 |
| 2017 | 27.906.850 | 0 | 348.999 |
| 2018 | 28.261.909 | 0 | 393.286 |
| 2019 | 27.640.858 | 0 | 386.072 |
| 2020 | 27.245.036 | 0 | 380.842 |
| 2021 | 23.447.165 | 2.605.241 | 362.607 |
| 2022 | 22.107.949 | 2.456.439 | 412.986 |
Sinds 2021 kopen wij 10% groene stroom uit Nederland in. 2% stroom wekken wij zelf op door onze 1400 zonnepanelen op locatie Haarlem Noord en Hoofddorp.
Het gasverbruik per graaddag* is ook in 2022 weer gedaald ten opzichte van het vorig jaar. Dat betekent dat het dalende gasverbruik samenhangt met de uitgevoerde energiebesparingsmaatregelen en niet alleen met minder dagen waar verwarmd moet worden.
*Graaddagen worden gebruikt om na te gaan in welke mate er moet worden verwarmd. Indien de gemiddelde dagtemperatuur onder de 18 graden is, worden voor die dag graaddagen berekend.
| 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | |
|---|---|---|---|---|
| Elektriciteit grijs in kWh (levering) | 29.136.942 | 28.931.838 | 27.906.850 | 28.261.909 |
| Elektriciteit groen in kWh (levering) | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Eigen zonproductie in kWh | 0 | 0 | 348.999 | 393.286 |
| Elektriciteit totaalverbruik in kWh | 29.136.942 | 28.931.838 | 28.255.849 | 28.655.195 |
| Gasverbruik in m3 | 4.556.272 | 4.623.581 | 4.420.939 | 4.576.323 |
| Energieverbruik in GJ | 264.832 | 266.456 | 256.909 | 263.801 |
| 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | |
|---|---|---|---|---|
| Elektriciteit grijs in kWh (levering) | 27.640.858 | 27.245.036 | 23.447.165 | 22.107.949 |
| Elektriciteit groen in kWh (levering) | 0 | 0 | 2.605.241 | 2.456.439 |
| Eigen zonproductie in kWh | 386.072 | 380.842 | 362.607 | 412.986 |
| Elektriciteit totaalverbruik in kWh | 28.026.930 | 27.625.878 | 26.415.012 | 24.977.374 |
| Gasverbruik in m3 | 4.496.448 | 4.301.355 | 4.309.597 | 3.800.341 |
| Energieverbruik in GJ | 258.736 | 250.444 | 246.374 | 223.322 |
Praktijkvoorbeeld Duurzame Centrale sterilisatieafdeling
Bij de verbouwing van de centrale sterilisatieafdeling (CSA) in 2022, de ruimte waar medische instrumenten worden gereinigd, gedesinfecteerd en gesteriliseerd, zijn duurzaamheid en circulariteit de sleutelwoorden. Zoveel mogelijk materialen die bij de ontmanteling van de oude afdeling zijn veiliggesteld, zijn hergebruikt. Materialen die we niet voor dit project kunnen gebruiken, bieden we via een soort interne marktplaats aan voor andere projecten van ons bedrijf. Daarnaast is de CSA volledig van het gas af gegaan. De stoom die nodig is voor het steriliseren, wekken we op met elektra. We gebruiken de restwarmte van de autoclaven om nieuw water op te warmen. Daarnaast wordt het warme water uit de wasmachines deels hergebruikt waardoor we jaarlijks de inhoud van acht zwembaden van 25 meter aan water besparen. Uiteraard gebruiken we overal LED-verlichting die automatisch aan en uit gaan. Verder heeft de Centrale Sterilisatie Afdeling de samenstelling van operatiesets in kaart gebracht en geoptimaliseerd. Er is onderzoek gedaan naar het gebruik en de toepassing van de sets zodat er sets niet onnodig worden gesteriliseerd en er dus ook niet onnodig energie wordt verbruikt.
Duurzame mobiliteit
Naast energiebesparing en groene energie dragen wij door het beperken van mobiliteitsbewegingen van en naar het ziekenhuis bij aan het terugdringen van CO2-uitstoot:
- Wij zetten in op zorg op afstand en verdere digitalisering. In 2022 heeft 25% van de polibezoeken telefonisch of via videobellen plaatsgevonden. Ter vergelijking: voor Covid-19 (2019) was 15% van de poliafspraken op afstand.
- Aanpassingen aan ons wagenpark: de oude bakwagens zijn vervangen door drie nieuwe vrachtwagens die op HVO-brandstof (Hydrotreated Vegetable Oil) kunnen rijden. Daarnaast is er een elektrische bestelwagen bijgekomen.
- We zetten in op het stimuleren van duurzamere keuzes voor het woon-werkverkeer, zoals het introduceren van een fietsregeling. In 2023 zal hier nog meer aandacht naar uitgaan.
