SDG13
Het overgrote deel van de CO2-uitstoot in de gezondheidszorg wordt met name veroorzaakt door energiegebruik van gebouwen, reisbewegingen van medewerkers en patiënten en geneesmiddelen (zie Een stuur voor de transitie naar duurzame gezondheidszorg). Een deel van deze directe (scope 1) en indirecte (scope 2 en 3) emissies hebben wij voor 2023 in kaart gebracht. Relevante scope 3 emissies, veroorzaakt door geneesmiddelen en reisbewegingen van patiënten en bezoekers, ontbreken (nog). Ook niet meegenomen zijn bijvoorbeeld de emissies door externe verwerking van afval of productie van ingekochte materialen.
| CO₂-equivalent in ton | % | |
|---|---|---|
| CO₂ Scope 1 (directe CO₂ emissies) | ||
| Aardgas en overige brandstof gebouwen | 6.946 | 34,8% |
| Koudemiddel koelinstallaties (lekverlies) | 66 | 0,3% |
| Sevofluraan | 14 | 0,1% |
| Goederenvervoer | 49 | 0,2% |
| Scope 1 Totaal | 7.075 | |
| CO₂ Scope 2 (indirecte CO₂ emissies door energieopwekking) | ||
| Zelf opgewekte zonnestroom (PV) | 0 | 0,0% |
| Ingekochte elektriciteit | 10.890 | 54,5% |
| Waarvan groene stroom uit zonne-energie | -1.089 | -5,5% |
| Elektrisch wegvervoer (kWh) | 5 | 0,0% |
| Scope 2 Totaal | 9.806 | |
| CO₂ Scope 3 (overige indirecte CO₂ emissies) | ||
| Zakelijk reizen medewerkers | 166 | 0,8% |
| Woon-werkverkeer | 2.861 | 14,3% |
| Drinkwater | 35 | 0,2% |
| Papier met milieukeurmerk | 25 | 0,1% |
| Scope 3 Totaal | 3.087 | |
| 2023 Totaal (scope 1,2 en 3) | 19.967 | 100% |
Van de gekwantificeerde CO2-emissies wordt de grootste uitstoot veroorzaakt door de elektriciteit die het Spaarne Gasthuis inkoopt (49,6% van de totale voetafdruk). De inkoop van elektriciteit is in 2021 vergroend met jaarlijks 10% groene stroom uit Nederland. De overige 90% betreft Europese hernieuwbare energie. 2% van ons stroomverbruik wekken wij zelf op met onze rond 1400 zonnepanelen op de locaties Hoofddorp en Haarlem Noord. De focus ligt op dit moment op energie besparen. Vooruitkijkend is onze ambitie voor 2030 om de elektriciteit volledig ‘groen’ in te kopen (groene stroom opgewekt in Nederland).
Op de tweede plaats volgt het aardgasverbruik (en overige brandstoffen), voor verwarming en luchtbevochtiging, met 35%. De komende jaren willen we zo veel mogelijk af van het gas, door meer inzet op elektriciteit met het doel deze groen in te kopen. Middels onze warmte-koude-opslag in de bodem, in Hoofddorp en Haarlem Zuid winnen wij voor een deel zelf warmte (1676 MWh) en koude (970 MWh).
Woon-werkverkeer emissies volgen op de derde plaats (op basis van een interne schatting) met 14%. Er wordt gewerkt aan een integrale richtinggevende duurzame vervoersregeling die het gebruik van duurzaam vervoer nog meer stimuleert, naast bestaande stimuleringsinitiatieven zoals de fietsregeling.
De CO₂-uitstoot is verminderd met 14% t.o.v. 2022
De CO2-uitstoot is de afgelopen vier jaar gedaald met 37%. De reductie in 2020 is met name gerealiseerd door het verkopen van locatie Heemstede (m2 reductie). Sinds 2021 kopen wij 10% groene Nederlandse stroom in en in 2022 en 2023 zijn er veel energiebesparende maatregelen uitgevoerd.
CO2 uitstoot
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Elektriciteit | Brandstof & Warmte | Water & afvalwater | Emissies | Zakelijk verkeer | Goederenvervoer | Kantoorpapier |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2018 | 18.356 | 8.645 | 52 | 245 | 254 | 46 | 44 |
| 2019 | 17.955 | 8.494 | 54 | 328 | 236 | 63 | 43 |
| 2020 | 15.172 | 8.104 | 51 | 313 | 131 | 58 | 36 |
| 2021 | 13.063 | 8.119 | 57 | 147 | 87 | 59 | 33 |
| 2022 | 11.578 | 7.924 | 43 | 45 | 154 | 59 | 27 |
| 2023 | 9801 | 6946 | 35 | 79 | 171 | 48 | 25 |
Klik op de legenda voor details
Bron: Milieubarometer (op basis van Spaarne Gasthuis input data). Let op: De CO2-uitstoot door woon-werkverkeer is in 2022 voor het eerst geschat. Aangezien er geen vergelijkende cijfers zijn met de jaren daarvoor is woon-werkverkeer ook niet meegenomen in de grafiek.
Het Spaarne Gasthuis heeft in 2023 12% gas en 3% elektra bespaard
De energieconsumptie voor het verwarmen en koelen van gebouwen is een belangrijke bijdrage aan de CO2-voetafdruk van het Spaarne Gasthuis. Dit geldt ook voor de energie benodigd voor de luchtbehandeling, de verlichting en (medische) apparatuur. Afdeling huisvesting heeft ook in 2023 weer een significante energiebesparing weten te realiseren; 12% minder gas (zoals ook al in 2022) en 3% minder elektra (in 2022 hebben wij al een daling van 5% behaald).
Structureel minder gas verbruikt
Het gasverbruik per graaddag* is ook in 2023 weer gedaald ten opzichte van het vorig jaar. Dat betekent dat het dalende gasverbruik samenhangt met de uitgevoerde energiebesparingsmaatregelen en niet alleen met minder dagen waar verwarmd moet worden.
*Graaddagen worden gebruikt om na te gaan in welke mate er moet worden verwarmd. Indien de gemiddelde dagtemperatuur onder de 18 graden is, worden voor die dag graaddagen berekend.
De gasbesparing is met name gerealiseerd door het toepassen van warmteterugwinning bij een aantal luchtbehandelingskasten in Haarlem Zuid. Ook zijn de luchtbehandeling schakeltijden verder geoptimaliseerd. Verder draait de nieuwe Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA) in Hoofddorp volledig op elektra en wordt daar dus geen gas meer gebruikt. De oude CSA in Haarlem Zuid is niet meer in bedrijf. Voor een verdere gasbesparing in de toekomst zijn er in de tweede helft van 2023 in Hoofddorp twee warmtepompen geplaatst.
Structureel minder stroom verbruikt
De elektrabesparing is vooral gerealiseerd door een verdere uitrol van LED verlichting op alle locaties, een verdere optimalisatie van binnenklimaat installaties (aanpassing schakeltijden van de ventilatie) en het plaatsen van energiezuinige motoren in de luchtbehandelingskasten.
Elektriciteit in kWh
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | Elektriciteit grijs in kWh (levering) - (sinds 2022 groene EU stroom) | Elektriciteit groen in kWh (levering) | Eigen zonproductie in kWh |
|---|---|---|---|
| 2015 | 29.136.942 | 0 | 0 |
| 2016 | 28.931.838 | 0 | 0 |
| 2017 | 27.906.850 | 0 | 348.999 |
| 2018 | 28.261.909 | 0 | 393.286 |
| 2019 | 27.640.858 | 0 | 386.072 |
| 2020 | 27.245.036 | 0 | 380.842 |
| 2021 | 23.447.165 | 2.605.241 | 362.607 |
| 2022 | 22.107.949 | 2.456.439 | 412.986 |
| 2023 | 21.492.953 | 2.388.106 | 374.434 |
Sinds 2021 kopen wij 10% groene stroom uit Nederland in (de overige 90% betreft Europese hernieuwbare energie). 2% stroom wekken wij zelf op door onze 1400 zonnepanelen in Haarlem Noord en Hoofddorp.
Energie totaaloverzicht
Vooruitblik
In 2024 gaan wij door met het optimaliseren van onze binnenklimaatinstallaties en doen we energiebesparende investeringen. Bij aanschaf van medische apparatuur wordt het energieverbruik indien relevant meegewogen als duurzaamheidscriteria. Daarnaast zijn we aan het onderzoeken hoe we energiezuinigere IZT voor werkplekken kunnen implementeren.
Duurzame mobiliteit
Naast energiebesparing en groene energie dragen wij door het beperken van mobiliteitsbewegingen van en naar het ziekenhuis bij aan het terugdringen van CO2-uitstoot:
- Wij zetten in op zorg op afstand en verdere digitalisering. In 2023 heeft 23% van de polibezoeken telefonisch of via videobellen plaatsgevonden. Ter vergelijking: voor Covid-19 in 2019 was 15% van de poliafspraken op afstand.
- We hebben ons eigen wagenpark voor een deel vernieuwd. Met de helft van onze wagens rijden we nu elektrisch. Wat betreft de andere helft: in 2022 zijn de oude bakwagens al vervangen door drie nieuwe vrachtwagens die op HVO-brandstof (Hydrotreated Vegetable Oil) kunnen rijden.
- We zetten in op het stimuleren van duurzamere keuzes voor het woon-werkverkeer, bijvoorbeeld met de fietsregeling die in 2022 is geïntroduceerd. In 2024 zal hier nog meer aandacht naar uitgaan.
Zo min mogelijk dampvormige anesthetica
Zes jaar geleden besloot de vakgroep anesthesie van het Spaarne Gasthuis met het oog op duurzaamheid zo min mogelijk dampvormige anesthetica meer te gebruiken. Damp, bijvoorbeeld Sevofluraan, is een sterk broeikasgas. In vergelijking met 2017 gebruikten ze in 2023 76% minder van deze damp (Sevofluraan). Schadelijkere dampvormige anesthetica zoals Desfluraan en Isofluraan gebruiken we helemaal niet, lachgas alleen nog in enkele gevallen.
# flessen Sevofluraan á 250 ml
Bovenstaande grafiek in tabel-vorm:
| Jaar | # Flessen |
|---|---|
| 2017 | 783 |
| 2018 | 740 |
| 2019 | 574 |
| 2020 | 309 |
| 2021 | 155 |
| 2022 | 181 |
| 2023 | 191 |
Verbruik van ons meest gebruikt dampvormig anestheticum Sevofluraan